WoWywiady
Shin Ohno
Sonnerie z mieszkania w Nagano
Wprowadzenie
Shin Ohno ma 27 lat i jeszcze kilka miesięcy temu pozostawał praktycznie anonimowy poza bardzo wąskim środowiskiem japońskiego zegarmistrzostwa. W 2026 roku jego projekt Fuyu-Geshiki zdobył główną nagrodę w F.P. Journe Young Talent Competition, jednym z najbardziej prestiżowych konkursów dla młodych konstruktorów i zegarmistrzów na świecie.
Konkurs organizowany przez F.P. Journe we współpracy z The Hour Glass od 2015 roku stał się jednym z najważniejszych miejsc obserwacji nowego pokolenia niezależnego zegarmistrzostwa. W jury zasiadają konstruktorzy, dziennikarze oraz przedstawiciele branży należący do ścisłej czołówki współczesnej haute horlogerie, m.in. Giulio Papi, Andreas Strehler, Elizabeth Doerr czy sam François-Paul Journe.
Już sam fakt zwycięstwa w tym konkursie jest ogromnym osiągnięciem. Znacznie bardziej niezwykłe okazuje się jednak to, czym właściwie jest Fuyu-Geshiki.
Ohno połączył w jednym zegarku grande sonnerie, petite sonnerie, quarter repeater i tourbillon, czyli komplikacje należące do najbardziej wymagających obszarów zegarmistrzostwa. Grande sonnerie automatycznie wybija godziny o każdej pełnej godzinie, a przy każdym kwadransie wybija zarówno godziny, jak i kwadranse. Petite sonnerie wybija natomiast godziny o pełnych godzinach, ale przy kolejnych kwadransach wybija wyłącznie kwadranse, bez powtarzania godziny, quarter repeater pozwala uruchomić wybijanie godzin i kwadransów na żądanie, a tourbillon należy do najbardziej skomplikowanych mechanizmów regulacyjnych w klasycznej mechanice zegarkowej.
Samo stworzenie poprawnie działającego repetiera pozostaje dziś zadaniem, którego podejmują się nie tylko największe manufaktury świata, takie jak Patek Philippe, Vacheron Constantin czy Jaeger-LeCoultre, ale również najbardziej uznani niezależni twórcy współczesnej haute horlogerie.
Tym bardziej trudno uwierzyć, że Ohno rozpoczął pracę nad projektem bez wcześniejszego kontaktu z sonnerie czy repetierem. Jak sam przyznaje w rozmowie, nigdy wcześniej nie widział ani nie miał w rękach takich mechanizmów. Większość konstrukcji wykonywał samotnie, po godzinach, w mieszkaniu przekształconym w warsztat. Równolegle pracował w pełnym wymiarze jako inżynier w części zegarkowej Seiko Epson.
To właśnie ten paradoks stał się najciekawszym punktem wyjścia do naszej rozmowy.
Fuyu-Geshiki nie sprawia bowiem wrażenia projektu stworzonego wyłącznie po to, by demonstrować poziom komplikacji. Znacznie bardziej przypomina próbę potraktowania mechanizmu jako spójnej przestrzeni, w której architektura, ruch, dźwięk i atmosfera mają równie duże znaczenie jak sama funkcja.
WoW:
Opisuje Pan ten zegarek jako spójny system, w praktyce jednak oddzielił Pan mechanizm wybijający od mechanizmu odmierzania czasu. Czy była to granica, której system nie był w stanie utrzymać, czy też świadoma decyzja, by porzucić ideał na rzecz funkcjonalności? Co by się stało, gdyby oba mechanizmy pozostały w pełni sprzężone?
Shin Ohno:
Aby ukończyć ten projekt w ciągu jednego roku, konstrukcja modułowa była kluczową strategią zarządzania ryzykiem. Gdybym zintegrował wszystkie mechanizmy w jednej płycie bazowej, drobna korekta w sonnerie wymusiłaby przebudowę całej sekcji odmierzania czasu. Rozdzielając strukturę, zachowałem niezależność każdej sekcji i zminimalizowałem ryzyko podczas rozwoju projektu.
Co więcej, przy jednej płycie bazowej elementy nakładają się na siebie i tworzą martwe pola, których nie można obserwować z boku. Dzięki modułowości mogłem obserwować wnętrze mechanizmu pod każdym kątem. Pozwoliło mi to na bezpośrednią kontrolę ruchu i precyzyjne regulacje przez cały proces.
WoW:
Zdecydował się Pan wyeksponować mechanizm wybijający od strony werku, co jest świadomym odejściem od konwencji ukrywania go pod tarczą. Co konkretnie zmieniło się w geometrii, wykończeniu lub wyborze materiałów, ponieważ mechanizm miał być widoczny, a nie ukryty?
Shin Ohno:
Projektując ten czasomierz, nigdy wcześniej nie widziałem ani nie trzymałem w rękach sonnerie ani repetiera. O ile w podstawowych zasadach mechanicznych przyjąłem rozwiązania tradycyjne, takie jak system odczytu czasu oparty na ślimaku, o tyle kształty i układ poszczególnych elementów są w pełni moje. Brak gotowych odniesień dał mi swobodę zaprojektowania struktury, która idealnie odpowiadała mojej koncepcji.
W tradycyjnych konstrukcjach, w których mechanizm wybijający jest ukryty pod tarczą, głównym wyzwaniem jest, jak sądzę, minimalizacja grubości. W tym projekcie najważniejsza była natomiast głębia. Ponieważ mechanizm miał być eksponowany, a nie ukrywany, cała moja filozofia projektowania zasadniczo różniła się od tradycyjnych podejść.
WoW:
Określa Pan głębię jako centralną ideę architektoniczną tego zegarka. Czy ta głębia istniała przede wszystkim jako koncepcja wizualna, czy też wpłynęła na sposób, w jaki dźwięk zachowuje się wewnątrz mechanizmu i koperty?
Shin Ohno:
Koncepcja głębi była dla mnie przede wszystkim wizualnym i architektonicznym punktem ciężkości. Moim zamiarem było stworzenie wrażenia ekspansji przestrzennej poprzez nawarstwianie komponentów w ograniczonej grubości zegarka, podobnie jak w strukturze architektonicznej.
Ma Pan rację sugerując, że fizyczna przestrzeń wewnątrz koperty wpływa prawdopodobnie na akustykę. Na tym etapie nie mam jednak jeszcze kompetencji, by ilościowo analizować ani celowo stroić dźwięk poprzez tę objętość przestrzenną. Widzę w tym istotne wyzwanie dla mojej dalszej pracy. Mnie samego fascynuje świadomość, że wizualna głębia, którą chciałem osiągnąć, mogła nieświadomie ukształtować unikalny charakter i atmosferę dźwięku tego zegarka.
WoW:
Mówi Pan o „wewnętrznej konieczności” w umiejscowieniu sonnerie i tourbillonu. Czy może Pan wskazać moment, w którym ta konieczność, mechaniczna i koncepcyjna, weszła w konflikt, i którą stronę zdecydował się Pan poświęcić?
Shin Ohno:
W moim ujęciu mechanizm i koncepcja nie są odrębnymi bytami. Mechanizm jest samym sposobem nadawania formy koncepcji. Ponieważ są fundamentalnie zintegrowane, nie było momentu, w którym oba weszłyby w konflikt.
Gdyby taki konflikt się pojawił, oznaczałoby to po prostu, że mechanizm był nieodpowiedni dla koncepcji, albo że sama koncepcja była wadliwa, ponieważ powstała wokół wygody mechanicznej. W mojej pracy nie ma miejsca na tego rodzaju sztuczny kompromis.
WoW:
Świadomie odszedł Pan od tradycyjnej pogoni za klarownością akustyczną. Co zastąpiło ją jako Pana kryterium sukcesu? Bez jasnego kryterium rezultat ryzykuje stanie się czysto subiektywnym.
Shin Ohno:
Szczerze mówiąc, nie znalazłem jeszcze definitywnej odpowiedzi. W przypadku Fuyu-Geshiki moim celem nie było jednak osiągnięcie krystalicznie czystego dźwięku. Zainspirował mnie japoński Shishi-odoshi, w którym dźwięk ma za zadanie uwypuklać ciszę, jaka po nim następuje.
Moim kryterium sukcesu był niski, miękki rezonans, który nie przerywa skupienia ani medytacji. Zamiast domagać się uwagi, dźwięk wtapia się w ciszę, sprawiając, że słuchacz jeszcze mocniej uświadamia sobie spokój, który go otacza. Dla mnie dźwięk, który pogłębia ciszę, jest ostatecznym wyrazem tego czasomierza.
WoW:
Wygrał Pan konkurs związany z F.P. Journe, którego podejście do zegarków wybijających jest bardzo różne od Pana. Co Pana zegarek mówi o repetierze, czego nie mówi jego zegarek, lub mówi w sposób odwrotny?
Shin Ohno:
Szczerze mówiąc, to pytanie jest dla mnie dość trudne i nie jestem pewien, czy w pełni rozumiem jego intencję. Czy mógłby Pan rozwinąć trochę to, o czym chciałby Pan wiedzieć? Bardzo chciałbym odpowiedzieć tak szczerze, jak to możliwe.
WoW:
Nie chodzi mi o porównanie jakości, lecz filozofii. Wiele tradycyjnych zegarków wybijających dąży do klarowności, precyzji i wydajności akustycznej niemal jako technicznych absolutów. Pana zegarek wydaje się natomiast dążyć do atmosfery, ciszy i percepcji przestrzennej. Czy ma Pan poczucie, że Pana praca proponuje inną emocjonalną lub filozoficzną rolę dla repetiera?
Shin Ohno:
Pana obserwacja pomogła mi uświadomić sobie, że moje podejście rzeczywiście podąża ścieżką odmienną od absolutnych rozwiązań tradycyjnych repetierów. Jak Pan zauważył, moim priorytetem nie była maksymalizacja mierzalnych parametrów, takich jak głośność czy precyzja akustyczna.
Najistotniejsza była dla mnie strukturalna głębia i harmonia przestrzenna powstająca z gry komponentów. W procesie udoskonalania tej architektury, która stanowi mój osobisty ideał piękna, włączenie elementów emocjonalnych takich jak cisza i atmosfera wydawało się wyborem nieuniknionym i koniecznym.
Jeśli mój zegarek pozostawia inne wrażenie, sądzę, że dzieje się tak dlatego, że dźwięk nie ma się popisywać swoimi funkcjami. Widzę ten zegarek jako prywatny instrument zaprojektowany po to, by czuć rozszerzanie się przestrzeni i przepływ czasu w sobie.
WoW:
Aktywacja repetiera przez koronę z wykorzystaniem układu planetarnego wymaga, aby jeden interfejs pełnił wiele funkcji bez wzajemnych zakłóceń. W którym momencie zrozumiał Pan, że standardowe rozwiązania nie zadziałają, i jakie kompromisy wprowadził ten projekt?
Shin Ohno:
Chciałbym doprecyzować jedną rzecz dotyczącą mechanizmu. W tym czasomierzu układ planetarny nie służy do aktywacji repetiera. Jego zadaniem jest zatrzymanie funkcji i zapobieganie błędom wybijania, gdy moment obrotowy sprężyny spada.
WoW:
W jaki sposób weryfikował Pan, czy Pana teoretyczne rozumienie mechanizmu jest poprawne? Czy zdarzył się moment, w którym fizyczne zachowanie systemu zaprzeczyło temu, co sugerował CAD i logika?
Shin Ohno:
Sonnerie może wydawać się przytłaczająco złożone na pierwszy rzut oka, ale jego mechanizm jest właściwie dość prosty, gdy rozłoży się go na podstawowe komponenty. Pierwszym krokiem było wymienienie każdego niezbędnego elementu systemu: odczyt czasu, aktywacja, sprzęgło, młotki, regulator i tak dalej. Każdy z tych komponentów zaprojektowałem osobno, zanim zintegrowałem je w jeden spójny system.
W procesie projektowym korzystam z 3D CAD. Ponieważ mogłem weryfikować ruchy mechaniczne i kolizje w środowisku CAD, po zbudowaniu fizycznego prototypu nie odkryłem żadnych krytycznych błędów.
Sonnerie wymaga jednak dużej liczby sprężyn, których nie da się dopracować wyłącznie teoretycznie. W ich przypadku najpierw określiłem przybliżony kształt na podstawie ogólnych obliczeń, a następnie dopracowałem ich grubość i długość poprzez praktyczne testy z rzeczywistym mechanizmem, aż osiągnąłem pożądane zachowanie fizyczne.
WoW:
W ciągu jedenastu miesięcy pracy musiał pojawić się moment, w którym system nie działał i zmusił Pana do przemyślenia architektury. Co dokładnie się wydarzyło, co się zmieniło, i czy rozwiązanie, które Pan porzucił, było koncepcyjnie silniejsze, ale praktycznie niemożliwe?
Shin Ohno:
Taki moment pojawił się podczas projektowania akustycznego. Szczerze mówiąc, wciąż uważam, że dźwięk, który osiągnąłem, gdy zegarek był ukończony po raz pierwszy, był najpiękniejszy. Wiązał się jednak z istotnymi problemami praktycznymi.
Ton był tak niski i delikatny, że rezonans gwałtownie się degradował, gdy zegarek znajdował się w dłoni, i łatwo go zagłuszał jakikolwiek hałas otoczenia. Stanąłem wobec konfliktu, w którym mój idealny dźwięk hamował funkcję zegarka jako praktycznego przedmiotu.
W rezultacie całkowicie przemyślałem kształt gongów, punkty uderzenia i sposób mocowania. Obecne rozwiązanie zapewnia spójny rezonans nawet wtedy, gdy zegarek jest trzymany w dłoni. Choć poprzedni dźwięk mógł być koncepcyjnie silniejszy w swojej czystości, obecny projekt postrzegam jako konieczną ewolucję, by czasomierz spełnił swoje przeznaczenie jako obiekt, z którym ktoś żyje.
WoW:
Praca w warsztacie urządzonym w mieszkaniu, z ograniczonym wyborem narzędzi, musiała kształtować Pana decyzje. Czy może Pan wskazać jeden komponent, który zaprojektowałby Pan dziś inaczej w pełnowymiarowym atelier, i czy postrzega go Pan jako słabość, czy raczej jako część tożsamości tego zegarka?
Shin Ohno:
Gdybym dysponował w pełni wyposażonym atelier, chciałbym spróbować wykonać kopertę ze złota. Słyszałem, że złoto oferuje lepszy rezonans dźwięku, co pozwoliłoby mi jeszcze bardziej doprecyzować akustykę mechanizmu wybijającego.
Zmiana materiału nie jest jednak prostym udoskonaleniem. Obecna mosiężna koperta ma swój wyjątkowy urok w sposobie, w jaki jej kolor ewoluuje z czasem. Złoto mogłoby poprawić jakość dźwięku, ale utrata możliwości obserwowania stopniowego starzenia się materiału, które jest częścią tożsamości tego zegarka, byłaby stratą.
WoW:
Czy ten zegarek jest pojedynczym prototypem, czy systemem, który mógłby zostać odtworzony? Które decyzje zostały podjęte z myślą o jednostkowości, a które przetrwałyby w niewielkiej serii?
Shin Ohno:
Postrzegam ten zegarek jako istotny krok w kierunku stworzenia czegoś jeszcze lepszego.
W ciągu jedenastu miesięcy rozwoju wprowadziłem liczne zmiany w projekcie. Proces przypominał niemal pracę z gliną, ciągłe dodawanie i ujmowanie elementów w poszukiwaniu idealnej formy. W rezultacie, ponieważ jest to prototyp, są partie wewnętrznej struktury, którym brakuje pełnej spójności.
Obecnie przeprojektowuję wszystko od podstaw na potrzeby serii souscription. Nowa wersja będzie zbudowana na w pełni zintegrowanej i spójnej architekturze.
WoW:
Gdyby miał Pan dziś rozpocząć pracę nad swoim kolejnym zegarkiem, jaka lekcja z tych jedenastu miesięcy ukształtowałaby go w pierwszej kolejności?
Shin Ohno:
Najważniejsza lekcja jest prosta: nigdy nie idź na kompromis.
Pierwotnie projekt tego zegarka był wynikiem kompromisu. Uprościłem mechanizm, by zdążyć z terminem zgłoszeń na rok 2026. W trakcie pracy uświadomiłem sobie jednak, że dzieło zbudowane na kompromisie nie ma prawdziwej wartości. Zdecydowałem się zmienić kierunek i zintegrować wszystkie złożone funkcje, z których wcześniej zrezygnowałem: grande sonnerie, quarter repeater i przełącznik trybów.
Nauczyłem się, że tworzenie czegoś w warunkach kompromisu jest bolesne i pozbawione radości. To, że zmieniłem kurs w połowie, doprowadziło do braku strukturalnej spójności, o którym wspomniałem wcześniej. To doświadczenie nauczyło mnie, że odmowa kompromisu w koncepcji i projekcie od samego początku jest jedyną drogą do stworzenia dzieła, które jest jednocześnie czyste i strukturalnie spójne.
Po rozmowie
Najciekawsze w rozmowie z Shin Ohno nie jest to, że zbudował skomplikowany zegarek w tak młodym wieku. W historii współczesnego zegarmistrzostwa widzieliśmy już konstruktorów nowej generacji, spektakularne projekty i ambitne komplikacje. Znacznie rzadsze jest natomiast spotkanie kogoś, kto już na tym etapie próbuje myśleć o mechanizmie nie jako o zbiorze funkcji, lecz jako o spójnej strukturze przestrzeni, dźwięku i atmosfery.
Być może właśnie dlatego jego odpowiedzi momentami bardziej przypominają rozmowę z architektem lub twórcą instrumentów niż z klasycznym konstruktorem zegarków.
Ohno bardzo konsekwentnie odrzuca ideę kompromisu pomiędzy mechaniką a koncepcją. Dla niego sam fakt pojawienia się takiego konfliktu oznaczałby błąd projektu. Mechanizm ma nie „obsługiwać” idei, lecz być jej naturalną formą.
W trakcie rozmowy Ohno kilkukrotnie spokojnie skorygował moje pytania. Raz dotyczyło to roli układu planetarnego, który w Fuyu-Geshiki nie służy do aktywacji repetiera, lecz do zatrzymywania funkcji wybijania przy spadku momentu obrotowego sprężyny. Innym razem poprosił o doprecyzowanie pytania, którego intencji nie chciał zgadywać. Te momenty nie były obronne ani szorstkie. Były precyzyjne. I powiedziały o Ohno więcej niż większość jego odpowiedzi.
Najmniej oczywiste pozostaje jednak coś innego.
Brak bezpośredniego kontaktu z istniejącymi sonnerie i repetierami pozwolił mu prawdopodobnie uniknąć myślenia kategoriami tradycyjnych schematów. Z jednej strony brzmi to niemal absurdalnie w świecie współczesnej haute horlogerie. Z drugiej · być może właśnie ten brak gotowych odniesień otworzył mu przestrzeń, której doświadczony konstruktor już by nie zobaczył.
W efekcie Fuyu-Geshiki nie sprawia wrażenia reinterpretacji klasycznych repetierów. Znacznie bardziej przypomina próbę zbudowania ich logiki od nowa poprzez relacje pomiędzy przestrzenią, strukturą i ciszą.
Najważniejszy moment całej rozmowy pojawia się jednak wtedy, gdy Ohno opowiada o porzuceniu „najpiękniejszego” dźwięku na rzecz rozwiązania bardziej praktycznego.
To właśnie tam widać, że mimo całej filozoficznej warstwy projektu jego twórca rozumie też coś, czego wielu zaawansowanych konstruktorów nie widzi: zegarek ostatecznie pozostaje przedmiotem, z którym ktoś musi żyć.
I być może właśnie w tym napięciu pomiędzy idealizmem a praktyką zaczyna się najciekawsza część przyszłego zegarmistrzostwa Shin Ohno.