WoW – Watcher of Watches

WoWywiady

Kilian Eisenegger

Od prototypu do produkcji przemysłowej

Kilian Eisenegger

Wprowadzenie

Nazwisko Kiliana Eiseneggera zbyt rzadko pojawia się na pierwszych stronach historii zegarmistrzostwa, gdyż należy on do ludzi, bez których wiele wynalazków mogłoby pozostać na stole konstruktora. Od kilkudziesięciu lat zajmuje się najmniej efektownym, a zarazem jednym z najtrudniejszych etapów: sprawieniem, żeby mechanizm działający jako prototyp działał również w tysiącach egzemplarzy, po latach noszenia i kolejnych serwisach.

Przeszedł przez bardzo różne firmy: od ETA, przez IWC, Manufacture Horlogère Vallée de Joux, Sellitę i Breitlinga, po Rondę, w której pracuje dzisiaj. Zna więc branżę zarówno od strony wielkiego przemysłu, jak i mniejszych manufaktur. Na mechanizm patrzy jednocześnie jak zegarmistrz, konstruktor i człowiek odpowiedzialny za to, co ostatecznie trafi do klienta.

Jest inżynierem w dosłownym znaczeniu tego słowa. Zanim coś narysuje, liczy. Tworzy własne programy obliczeniowe, buduje modele fizyczne, analizuje tolerancje, uczy techniki zegarkowej i pisze o niej książki. Uważa, że konstruktorzy zbyt szybko przechodzą dziś do CAD-a. Najpierw trzeba zrozumieć zjawisko, sprawdzić obciążenia i słabe punkty, a dopiero potem nadawać części ostateczny kształt.

Najważniejszym doświadczeniem na początku jego kariery była praca w ETA. Tam nauczył się, że między działającym prototypem a dojrzałym produktem przemysłowym jest jeszcze długa droga: testy, poprawki, kontrola tolerancji i problemy, których nie widać w pojedynczym egzemplarzu.

Najbardziej znanym projektem, przy którym pracował, była industrializacja wychwytu Co-Axial George’a Danielsa. Eisenegger znał Danielsa i Dereka Pratta, odwiedzał Danielsa na Wyspie Man, a w ETA uczestniczył w przystosowaniu jego konstrukcji do produkcji seryjnej. Trzeba było zweryfikować geometrię części, odporność na wstrząsy, wymagania dotyczące smarowania i możliwość powtarzalnego wykonywania bardzo precyzyjnych elementów. Dziś Co-Axial jest jednym z filarów technicznej tożsamości Omegi.

W IWC zajmował się jakością i rozwojem mechanizmów, m.in. dużych kalibrów z długą rezerwą chodu, mechanizmu Ingenieura i chronografu 89360. Podczas testu jednego z nowych mechanizmów oś wahnika pękła po dwóch minutach próby zaplanowanej na szesnaście godzin. Premierę wstrzymano, konstrukcję poprawiono. Dla Eiseneggera nie była to porażka, tylko dowód, że test zrobił to, do czego służy.

Później pracował nad wychwytami, tourbillonami, chronografami, niewielkim mechanizmem Sellita SW1000 i rozwiązaniami z krzemu. Obecnie uczestniczy w industrializacji mechanizmu Ronda R01.

Mówi o zegarkach rzeczowo, bez marketingowego słownika. Jego historie dotyczą ludzi, decyzji i problemów, które rzadko wychodzą poza biura konstrukcyjne, prototypownie i laboratoria.

Początki kariery i George Daniels

WoW: 

Pana kariera obejmuje pracę w ETA, IWC, Manufacture Horlogère Vallée de Joux, Sellicie, Breitlingu i Rondzie. W jaki sposób wykształcenie oraz pierwsze doświadczenia zawodowe ukształtowały Pana podejście do konstrukcji mechanizmów i produkcji przemysłowej?

Kilian Eisenegger: 

ETA SA była dla mnie najlepszą możliwą szkołą solidnego rozwoju konstrukcji i produkcji przemysłowej. Istnieje zasadnicza różnica między opracowywaniem komplikacji w niewielkich ilościach a tworzeniem prostego mechanizmu bazowego jako prawdziwego produktu przemysłowego. Największe wrażenie robił na mnie rygor, z jakim przedsiębiorstwa przemysłowe testowały swoje mechanizmy. To podejście towarzyszyło mi przez całą karierę. W IWC zastosowaliśmy te wymagające procedury testowe nawet wobec repetiera minutowego i zakończyło się to powodzeniem.

WoW: 

Kiedy i gdzie po raz pierwszy spotkał Pan George’a Danielsa i jak rozwijała się wasza znajomość? Czy Derek Pratt lub członkowie Pana rodziny odegrali rolę w doprowadzeniu do tego spotkania?

Kilian Eisenegger: 

George’a Danielsa i Dereka Pratta spotkałem po raz pierwszy w 1989 roku w szkole zegarmistrzowskiej w Solurze, podczas czwartego roku nauki zawodu. Remontowałem wtedy chronometr morski, gdy odwiedzili szkołę. Mój ojciec, który zajmował się renowacją zegarków, znał ich już wcześniej, szczególnie Dereka Pratta. Później kilkakrotnie odwiedzałem George’a na Wyspie Man. Spotkania te wywarły na mnie trwały wpływ.

WoW: 

Jakie stanowisko zajmował Pan w ETA, kiedy po raz pierwszy przedstawiał Pan wewnątrz firmy wychwyt Co-Axial? Kto wspierał ten projekt i jakie były najważniejsze zastrzeżenia techniczne lub handlowe?

Kilian Eisenegger: 

Należałem do średniej kadry kierowniczej w dziale operacji technicznych ETA. Odpowiadałem między innymi za szkolenia z CAD-u oraz informatykę związaną z projektowaniem układów ASIC przy użyciu Mentor Graphics, ale pracowałem także nad projektami specjalnymi, takimi jak wychwyt Co-Axial. Projekt wspierał ówczesny dyrektor techniczny Beat Gilomen. Początkowo nie mieliśmy na niego klienta. Głównym wyzwaniem nie były więc zastrzeżenia handlowe, lecz znalezienie właściwego miejsca dla tej koncepcji. Na początku powszechnie zakładano, że wychwyt będzie pracował bez smarowania.

WoW: 

George Daniels opisywał umowę, która przyznawała ETA wyłączne prawa do produkcji, a jednocześnie pozwalała mu nadal wytwarzać własne zegarki. Jak konkretnie skonstruowano to porozumienie i jak z czasem kształtowały się role ETA, Omegi oraz całej grupy?

Kilian Eisenegger: 

Nie mogę komentować szczegółów wewnętrznych umów ETA SA. Mogę natomiast powiedzieć, że George Daniels wykorzystał później mechanizm Omega kaliber 2500 w niewielkiej serii własnych zegarków. Omega uwierzyła w wychwyt Co-Axial i wykazała się dużą odwagą, wprowadzając go na rynek. Dziś wychwyt Co-Axial stał się integralną częścią technicznej tożsamości Omegi.

WoW: 

Zegarek naręczny Hamiltona z około 1996 roku został opisany jako pierwszy wyposażony w mechanizm ETA z wychwytem Co-Axial. Dlaczego jako platformę rozwojową wykorzystano Hamiltona, jaki mechanizm bazowy zastosowano i czego dowiódł ten prototyp?

Kilian Eisenegger: 

Ta informacja jest nieprawidłowa. W tym przypadku nie było żadnej współpracy z Hamiltonem.

WoW: 

Daniels sugerował później, że podczas wczesnej industrializacji wychwytu nie zastosowano się do części jego wskazówek. Czego dotyczyły główne różnice zdań i jak ostatecznie je rozwiązano?

Kilian Eisenegger: 

Rzeczywiście doszło do nieporozumienia dotyczącego kąta kamieni kotwicy. Trzeba było ustawić je bardziej płasko, aby podczas wstrząsów nie dochodziło do zablokowania kotwicy. Kolejnym przedmiotem dyskusji było smarowanie. Rygorystyczne testy ETA wykazały, że wychwyt wymaga smarowania. W odróżnieniu od tradycyjnego wychwytu szwajcarskiego olej odgrywa w nim jednak znacznie mniej krytyczną rolę.

WoW: 

Pana patent Omegi EP1045297A1 został zgłoszony 12 kwietnia 1999 roku. Jakie praktyczne problemy rozwiązały zmiany dotyczące palety, geometrii kotwicy i widełek oraz dlaczego były one ważne dla niezawodnej produkcji seryjnej?

Kilian Eisenegger: 

Patent nie dotyczył praktycznego problemu z samą kotwicą. Jednym z wyzwań produkcyjnych jest położenie palca impulsowego bardzo blisko krawędzi podwójnej rolki, ale Nivarox rozwiązał ten problem znakomicie. Geometrię kotwicy zoptymalizowano pod kątem ograniczenia tarcia, a z punktu widzenia produkcji sama konstrukcja jest nieskomplikowana. Jednym z powodów, dla których wychwyt Co-Axial nie został po prostu skopiowany przez innych, jest to, że niezawodne wytwarzanie jego elementów wymaga specjalistycznych kompetencji produkcyjnych, jakimi dysponował Nivarox.

WoW: 

Prezentacja w Bazylei 30 kwietnia 1999 roku odbyła się dokładnie w dwudziestą rocznicę daty pierwszeństwa oryginalnego patentu Danielsa. Czy termin ten wybrano celowo, czy był jedynie wynikiem harmonogramu przemysłowego i handlowego?

Kilian Eisenegger: 

Był to czysty zbieg okoliczności. Termin premiery wynikał z osiągnięcia przez produkt dojrzałości przemysłowej, a nie z rocznicy patentu.

WoW: 

Wychwyt Co-Axial jest często opisywany jako niewymagający smarowania. Które jego elementy rzeczywiście mogą z technicznego punktu widzenia pracować przy ograniczonym smarowaniu, a które nadal go wymagają?

Kilian Eisenegger: 

Wychwyt Co-Axial nie może pracować całkowicie bez smarowania. To samo dotyczy wychwytów krzemowych. Ich zaletą jest to, że środek smarny ma mniejsze znaczenie i starzeje się wolniej niż w tradycyjnym wychwycie szwajcarskim.

W przeszłości zegarmistrzowie często używali benzyny jako środka czyszczącego, a ta zawsze zawiera śladowe ilości oleju. Pomaga to wyjaśnić, dlaczego George Daniels mógł z powodzeniem uruchamiać swoje wychwyty pozornie „na sucho”. W praktyce nadal znajdowała się w nich bardzo mała ilość środka smarnego.

IWC i rozwój mechanizmów

WoW: 

Wraz z Piusem Bridą uczestniczył Pan w rozwoju współczesnego Big Pilota, wprowadzonego w 2002 roku jako referencja IW5002 z kalibrem 5011. Jak podzieliliście się odpowiedzialnością i które decyzje techniczne okazały się szczególnie istotne?

Kilian Eisenegger: 

W kalibrze 52011 IWC połączyło elementy wywodzące się z wcześniejszych mechanizmów, których początki sięgały lat 70. Oznaczało to odrodzenie własnych mechanizmów IWC o dużej średnicy, ale przy rozsądnym założeniu, że nie trzeba od razu wymyślać wszystkiego od nowa. Dołączyłem do IWC w 1999 roku jako kierownik ds. jakości i natychmiast wprowadziłem rygorystyczne metody testowe, których nauczyłem się w ETA. Podczas jednej z prób centralna oś wahnika pękła już po dwóch minutach, chociaż test miał trwać 16 godzin. Günter Blümlein natychmiast wstrzymał premierę. Oryginalna oś pochodziła ze starszego kalibru wyposażonego w mniejszy wahnik i nie została ponownie przeliczona dla nowego zastosowania. Rozwiązanie problemu zajęło około sześciu miesięcy. To doświadczenie bardzo dobrze pokazuje, dlaczego solidne testy są tak ważne.

WoW: 

W IWC kierował Pan zespołem odpowiedzialnym za chronograf 89360 i uczestniczył w rozwoju kalibru 80110 do Ingenieura. Jakie najważniejsze decyzje techniczne stały za tymi mechanizmami i w jaki sposób podejście Design for Six Sigma wpłynęło na ich rozwój oraz industrializację?

Kilian Eisenegger: 

89360 był całkowicie nową konstrukcją chronografu. Jednym z moich głównych celów była czytelność. Inspiracja dla współosiowego licznika godzin i minut pochodziła od Patka Philippe’a. Chronograf 7750 już sam w sobie może być trudny do odczytania, a po połączeniu z kalendarzem wiecznym tarcza staje się jeszcze bardziej złożona. Chciałem, aby wskazania chronografu były rozmieszczone pionowo, a informacje kalendarzowe poziomo. Ten sposób myślenia doprowadził również do powstania cyfrowego kalendarza wiecznego. Rezultatem jest znacznie bardziej przejrzysta tarcza, na której upływ czasu i wskazania kalendarza można odczytać jednym spojrzeniem.

WoW: 

W 2003 roku Pan i Jean-François Mojon zostali wskazani jako wynalazcy mechanizmu stałej siły przeznaczonego do zegarków z pośrednim wskazaniem sekund. Jak rozwijała się ta współpraca i czy istniał bezpośredni związek między tym patentem a późniejszymi projektami stałej siły w IWC?

Kilian Eisenegger: 

Jean-François Mojon był wówczas w IWC szefem działu rozwoju mechanicznych zegarków. Mechanizm stałej siły wywodzi się z patentu z 1926 roku, a w 1987 roku Derek Pratt zastosował go w tourbillonie. Widziałem zegarek Pratta, podobnie jak Space Traveller George’a Danielsa, i oba zrobiły na mnie ogromne wrażenie. Sidérale Scafusia czerpała inspirację z tych koncepcji. Kiedy Jean-François założył później Chronode, kontynuował prace nad tym projektem.

Manufacture Horlogère Vallée de Joux i Sellita

WoW: 

Podczas pracy w Manufacture Horlogère Vallée de Joux zgłosił Pan patent CH704903A2 dotyczący geometrii palet wychwytu. Jakie były najważniejsze projekty i priorytety techniczne w tym okresie? Czy Pana praca miała wówczas punkty styczne z działalnością Dereka Pratta, Petera Baumbergera, Urban Jürgensen lub Chronode?

Kilian Eisenegger: 

W MHVJ produkowaliśmy wychwyt do kalibru A10. Dla Leroy opracowaliśmy Strutec Tourbillon z podwójnym włosem, który w 2013 roku zwyciężył w konkursie chronometrycznym.

Wytwarzaliśmy również koło wychwytowe chronometru dla Urban Jürgensen. Peter Baumberger był moim dobrym przyjacielem, a z Chronode pozostawałem w kontakcie przez całą karierę.

WoW: 

W 2015 roku przedstawił Pan dziewięcioliniowy mechanizm Sellita SW1000 jako konstrukcję przeznaczoną do produkcji wielkoseryjnej. Jakie kompromisy dotyczące wymiarów, wydajności naciągu, tolerancji elementów, uzysku produkcyjnego oraz serwisowania były najtrudniejsze?

Kilian Eisenegger: 

SW1000 był pierwszym własnym kalibrem Sellity. W tym kompaktowym mechanizmie zastosowaliśmy wychwyt 20.3. Tolerancje elementów są zasadniczo takie same jak w większych kalibrach. Nie jest to obszar, w którym można pozwolić sobie na kompromisy tylko dlatego, że mechanizm jest mniejszy. Osiągalne tolerancje wynikają z technologii produkcji. SW1000 jest grubszy od ETA 2000 i ta dodatkowa grubość pomogła uczynić konstrukcję solidną.

Breitling krzem i dobór materiałów

WoW: 

Patent Breitlinga z 2023 roku, którego jest Pan współautorem wraz z Lorisem Flotą, proponuje hybrydową konstrukcję kotwicy i omawia ograniczenia monolitycznych konstrukcji krzemowych. Obecnie Ronda R01 wykorzystuje wychwyt w całości wykonany z krzemu. Jakie argumenty przemawiają za każdym z tych rozwiązań i co zmieniło się w zakresie materiałów, geometrii, produkcji lub kosztów?

Kilian Eisenegger: 

W przypadku krzemu koszt jest silnie związany z powierzchnią zajmowaną na płytce. Jeżeli zamiast całej kotwicy wykonuję z krzemu jedynie elementy paletowe, oszczędność może być znaczna. Krzemowy korpus kotwicy bez powłoki diamentowej jest również stosunkowo wrażliwy na wstrząsy. Kotwica wykonana w całości z krzemu ma ograniczenia związane z momentem bezwładności balansu i częstotliwością pracy. Przy wysokim momencie bezwładności obciążenia powstające podczas wstrząsów mogą uszkodzić element krzemowy.

Ronda i R01

WoW: 

Andreas Felsl stwierdził, że projekt R01 rozpoczął się w 2021 roku, podczas gdy informacje o Pana oficjalnym zatrudnieniu w Rondzie pojawiają się publicznie dopiero w 2025 roku. Kiedy po raz pierwszy zetknął się Pan z Rondą lub projektem R01 i które etapy rozwoju bądź industrializacji należały do Pana zakresu odpowiedzialności?

Kilian Eisenegger: 

Dołączyłem do Ronda AG w listopadzie 2024 roku. W 2025 roku wykonano bardzo dużo pracy związanej z industrializacją kalibru R01. Wysiłek ten został nagrodzony pełną homologacją Laboratoire Dubois. Wszystkie testy zakończono bez ani jednej awarii.

WoW: 

Jakie konkretne doświadczenia wyniesione z wcześniejszego projektu Ronda R150 wpłynęły na R01? Które miały charakter techniczny, które dotyczyły produkcji lub kosztów, a które wynikały z realiów rynkowych?

Kilian Eisenegger: 

Projekt R150 dał Rondzie bardzo dużo cennego doświadczenia w zakresie mechanizmów mechanicznych. Obecnie laboratorium jest doskonale wyposażone do wykonywania wszystkich istotnych testów we własnym zakresie. Ronda wnosi również dziesięciolecia doświadczeń przemysłowych zdobytych przy produkcji mechanizmów kwarcowych. Warto też pamiętać, że firma produkowała mechanizmy mechaniczne już w latach 70.

WoW: 

Dlaczego zespół R01 wybrał połączenie częstotliwości 3,5 Hz, naciągu jednokierunkowego, swobodnego balansu, krzemowego wychwytu i typowej rezerwy chodu wynoszącej około 80 godzin? Które kompromisy dotyczące sprawności, zachowania wahnika, niezawodności i możliwości produkcyjnych były najważniejsze?

Kilian Eisenegger: 

Celem R01 jest zapewnienie klientowi rzeczywistej wartości. Współczesny kaliber powinien być wielofunkcyjny i rozsądnie wykorzystywać nowoczesne technologie, takie jak krzem. Wychwyt Co-Axial Omegi także pracuje z częstotliwością 3,5 Hz, a więc wartość ta jest dobrze ugruntowana we współczesnych mechanizmach o wysokich parametrach. Nie chcieliśmy iść na kompromisy w podstawowej architekturze. Celem był solidny, wielofunkcyjny kaliber. Mechanizm zaprojektowano tak, aby wskazania rezerwy chodu oraz GMT można było zintegrować bez zwiększania jego całkowitej wysokości. Dla osiągów chronometrycznych dużą zaletą jest balans o zmiennym momencie bezwładności. Dziś nie wprowadziłbym na rynek nowego mechanizmu bez takiego rozwiązania.

WoW: 

Jakich szczególnych środków ostrożności wymagają krzemowe elementy R01 w odniesieniu do wstrząsów, środków czyszczących i serwisowania? W jaki sposób niezależni zegarmistrzowie otrzymują potrzebne szkolenia, części zamienne i długoterminowe wsparcie techniczne?

Kilian Eisenegger: 

W praktyce serwisowanie elementów krzemowych okazało się wyjątkowo proste. Opracowaliśmy jednak specjalne narzędzia dla zegarmistrzów pracujących przy balansie, a także udostępniamy szkolenia dotyczące tego mechanizmu.

WoW: 

Ronda podaje odporność magnetyczną wynoszącą co najmniej 200 gausów. Czy jest to przede wszystkim gwarantowana wartość minimalna wynikająca z wymagań certyfikacyjnych, czy odzwierciedla również praktyczne ograniczenia całego mechanizmu?

Kilian Eisenegger: 

Wartość 200 gausów odpowiada minimalnemu wymaganiu certyfikacji COSC Chronometer Excellence. W takim polu magnetycznym zegarek musi pozostać w określonym przedziale dokładności od -2 do +4 sekund na dobę. Rzeczywista odporność mechanizmu jest wyższa. Oferujemy również wariant z antymagnetyczną osią balansu, zapewniający jeszcze większą ochronę.

Chronometria i certyfikacja

WoW: 

Planowana certyfikacja COSC Excellence ma łączyć tradycyjne próby niezamontowanego mechanizmu zgodne z ISO 3159 z dodatkowymi testami kompletnego zegarka. Jak producent mechanizmu powinien odróżniać konstrukcję zaprojektowaną z myślą o spełnieniu tych wymagań od kompletnego zegarka, który rzeczywiście otrzymał certyfikat?

Kilian Eisenegger: 

Z punktu widzenia producenta zegarka najlepiej, aby na etapie projektowania nie było między nimi różnicy. Mechanizm powinien od początku powstawać w taki sposób, żeby kompletny zegarek mógł spełnić wymagania certyfikacyjne. Dużą zaletą jest balans o zmiennym momencie bezwładności, szczególnie w połączeniu z krzemowym włosem, którego częstotliwość pozostaje niezwykle stabilna w czasie. Stalowy włos może odkształcić się wskutek wstrząsów i jest bardziej podatny na efekty starzenia. Rolex, Omega i inni producenci coraz częściej przechodzą na certyfikację kompletnego zegarka, co daje klientowi wyraźne korzyści. Rolex, Omega i Breitling odpowiadają łącznie za ponad 90 procent certyfikowanych zegarków.

WoW: 

W naszym wywiadzie Andreas Felsl opisywał certyfikację przede wszystkim jako dowód stabilności procesu, a nie gwarancję dokładności na nadgarstku. Czy zgadza się Pan z tym stanowiskiem? Jak można porównać krótkotrwałe pomiary wykonywane na przyrządach zegarmistrzowskich z długookresowymi obserwacjami odniesionymi do czasu NTP, stosowanymi w Pana aplikacji chronometrycznej?

Kilian Eisenegger: 

W przypadku mechanicznego zegarka naręcznego z tradycyjnym balansem dokładność rzędu ±2 sekund na dobę znajduje się już blisko praktycznej granicy fizycznej. Po precyzyjnym wyregulowaniu zegarka wyposażonego w krzemowy włos lub włos z Parachromu jego chód może pozostawać niezwykle stabilny. Jednym z decydujących czynników jest izochronizm. Dziś potrafimy obliczyć krzemowy włos w taki sposób, aby jego izochronizm był bardzo precyzyjnie dopasowany do mechanizmu. Nie dotyczy to jeszcze każdego zegarka, dlatego niektóre nadal wymagają późniejszej regulacji. W Rondzie od początku dopasowujemy krzemowy włos do mechanizmu, aby ponowna regulacja nie była potrzebna. Wchodzimy tutaj głęboko w fizykę i matematykę, a niezbędne modele symulacji fizycznej opracowaliśmy we własnym zakresie.

Narzędzia techniczne i ludzie stojący za pracą

WoW: 

Pana książki i program Watchmaking Gear Simulator łączą tradycyjne zegarmistrzostwo z Pythonem, analizami tolerancji metodą Monte Carlo, obliczeniami naprężeń kontaktowych Hertza i modelowaniem sprawności przekładni. Czy może Pan podać praktyczny przykład problemu, który takie metody pozwalają wykryć, a którego konwencjonalny CAD lub intuicja tradycyjnego zegarmistrza mogłyby nie ujawnić?

Kilian Eisenegger: 

Uważam, że współcześni konstruktorzy często poświęcają zbyt dużo czasu na bezpośrednie modelowanie w CAD-zie. Proces projektowania zasadniczo się zmienia. Najpierw powinniśmy zrozumieć i zdefiniować fizykę elementu, następnie wykazać, że koncepcja jest solidna, a dopiero później wygenerować ostateczną geometrię. Coraz częściej robimy to bez używania myszy, posługując się kodem programistycznym.

W przeszłości krzywą końcową Phillipsa konstruowano ręcznie na desce kreślarskiej. Dziś za pomocą kodu możemy wygenerować fizycznie zoptymalizowany model Phillipsa i przetestować go niemal jednym naciśnięciem przycisku. Najwięksi producenci oprogramowania CAD intensywnie pracują obecnie nad integracją sztucznej inteligencji ze swoimi systemami. W Rondzie już dziś wykorzystujemy takie podejście za pośrednictwem MCP.

WoW: 

Patrząc z perspektywy całej kariery: którzy inżynierowie, projektanci lub specjaliści branżowi zasługują na większe uznanie za wkład w kształtowanie współczesnego szwajcarskiego zegarmistrzostwa? Co kolekcjonerzy najczęściej niewłaściwie rozumieją w odniesieniu do pracy ukrytej za nazwą marki?

Kilian Eisenegger: 

Za współczesnym zegarmistrzostwem stoi wiele osób i organizacji, których wkład rzadko jest widoczny dla klienta. Przykładem jest ASRH, odgrywające bardzo ważną rolę w branży zegarkowej. Kiedy przemysł przechodzi na materiały bezołowiowe lub wolne od PFAS rozpuszczalniki stosowane do epilamowania, niezbędne są poważne badania. Firmy takie jak CADFEM również wnoszą specjalistyczne kompetencje w zakresie symulacji fizycznych i dynamicznych, gdy nie są one dostępne wewnątrz przedsiębiorstwa. Wprowadzając COSC Excellence, COSC zmierza we właściwym kierunku, ku bardziej kompleksowym testom dokładności zegarków.

Jeśli chodzi o kolekcjonerów, byłbym ostrożny ze stwierdzeniem, że nie rozumieją zegarmistrzostwa. Jest wręcz przeciwnie: kolekcjonerzy i klienci zdobyli niezwykle rozległą wiedzę. Dziś nierzadko klient wie o konkretnym zegarku więcej niż osoba, która mu go sprzedaje. YouTube, Substack, specjalistyczne strony internetowe i fora zapewniają pasjonatom dostęp do ogromnej ilości informacji technicznych oraz historycznych jeszcze przed dokonaniem zakupu. Uważam to za pozytywny rozwój.

Po rozmowie

Z tej rozmowy zostaje jedna myśl: prototyp może być dziełem jednego człowieka, ale produkt przemysłowy prawie nigdy nim nie jest.

Historia zegarmistrzostwa chętnie pokazuje moment wynalazku, ale zbyt rzadko opisuje lata, które przychodzą potem: zmianę geometrii części, obliczanie obciążeń, ustalanie tolerancji, dobór materiałów, próby wstrząsowe i sprawdzanie, co dzieje się z mechanizmem po tysiącach godzin pracy. Wtedy rozstrzyga się, czy nowa konstrukcja trafi do zegarka, czy zostanie ciekawym eksperymentem.

Co-Axial jest tu najlepszym przykładem. Eisenegger nie odbiera Danielsowi autorstwa wynalazku ani Omedze zasługi za odważne wprowadzenie go na rynek. Pokazuje natomiast to, co zwykle ginie między nazwiskiem wynalazcy a gotowym zegarkiem: pracę ludzi, którzy muszą pogodzić pierwotną ideę z fizyką, możliwościami maszyn, kosztami produkcji i wymaganiami serwisu. To samo widać w historii pękniętej osi wahnika w IWC. Test nie służy do potwierdzenia, że wszystko zostało dobrze zaprojektowane. Ma znaleźć błąd konstruktora, zanim znajdzie go klient.

Podobnie jest z nowymi materiałami. Krzem daje duże możliwości, ale ma też ograniczenia: odporność na wstrząsy, sposób czyszczenia, zachowanie w serwisie, koszt powierzchni wafla. Nowa technologia ma sens dopiero wtedy, gdy rozwiązuje rzeczywisty problem.

Zmieniają się też narzędzia konstruktora. Doświadczenie zegarmistrzowskie uzupełniają dziś modele fizyczne, symulacje, analiza statystyczna i programowanie. Eisenegger używa kodu, żeby sprawdzić intuicję zegarmistrza wcześniej i dokładniej. Zanim powstanie część, wiadomo już, gdzie pojawi się tarcie, jak rozłożą się obciążenia i jakie skutki przyniosą odchyłki produkcyjne.

Ciekawe jest również jego spojrzenie na kolekcjonerów. Nie uważa ich za laików, przeciwnie: publikacje, filmy, fora i dostęp do dokumentacji sprawiły, że klient bywa dziś lepiej przygotowany niż osoba, która sprzedaje mu zegarek. To zmusza branżę do mówienia o technice coraz konkretniej.

Za każdym udanym mechanizmem stoją konstruktorzy, technolodzy, producenci komponentów, specjaliści od materiałów, pracownicy laboratoriów oraz zegarmistrzowie odpowiedzialni za montaż i serwis. Ich nazwisk nie ma na tarczach. Kilian Eisenegger przez całą karierę pracował właśnie w tej części branży, dlatego jest dla mnie znacznie ciekawszym rozmówcą niż szef marketingu czy CEO.

← Wszystkie rozmowy