WoW – Watcher of Watches

WoWywiady

Jörg Hysek

Jörg Hysek. Więcej niż „drugi Gérald Genta”

Jörg Hysek

Wprowadzenie

Można znać Vacheron Constantin 222 i nie wiedzieć, kto ją zaprojektował. Można rozpoznawać Breguet Marine, TAG Heuer Kirium albo Seiko Arctura, nie zauważając, że za ich formą stoi ten sam człowiek. Wiele mówi to nie tylko o Jörgu Hyseku, lecz również o całej branży zegarkowej. Z wielką starannością pielęgnuje ona nazwy manufaktur, rzadziej już konstruktorów mechanizmów, znacznie często niestety zapominając o projektantach, którzy nadawali zegarkom ich widzialną postać.

Historia Hyseka jest pod tym względem szczególna. Autorstwo Vacheron Constantin 222 czasami błędnie przypisywano Géraldowi Gencie, chociaż projekt stworzył zaledwie dwudziestokilkuletni wówczas Hysek. Sam mówi o tym bez potrzeby budowania legendy. Przyniósł do Vacheron Constantin rysunek, sprzedał go za kilkaset franków i nie uczestniczył w dalszym rozwoju konstrukcji. To szczere rozgraniczenie pomiędzy projektem formy a pracą konstruktorów nie umniejsza jego udziału. Przeciwnie, pozwala lepiej zrozumieć, jak naprawdę powstawały zegarki w czasach, gdy większość marek pozostawała niezależna, a zewnętrzny projektant mógł po prostu umówić się z ich kierownictwem i rozłożyć swoje rysunki na stole.

Jego kariera daleko wykracza jednak poza 222. Dla Bregueta stworzył sportowy zegarek ze zintegrowaną bransoletą, który miał zachować wszystkie historyczne kody marki. Dla TAG Heuera zaprojektował modele produkowane w skali, której początkowo sam nie doszacował. Pięć tysięcy egzemplarzy okazało się nie planem rocznym, lecz miesięcznym. Przy Seiko Arctura przekonał się natomiast, co oznacza przeprowadzenie odważnej koncepcji od kartki papieru do produkcji planowanej w setkach tysięcy sztuk.

Ta rozmowa miała być początkowo wywiadem o wzornictwie, najważniejszych projektach i rzeczywistym autorstwie 222. Szybko okazało się jednak, że Hysek ma naturalny talent również do opowiadania ciekawych historii, znacznie wykraczających poza zaplanowaną tematykę. Historie twórcy, ale również przedsiębiorcy, który wielokrotnie przekraczał granicę pomiędzy projektem a ryzykiem biznesowym.

Są w niej sytuacje niemal filmowe. Rosyjski detalista zostaje zaproszony po to, aby ocenić pierwsze rysunki HD3, a zamiast opinii składa zamówienie za siedem milionów franków szwajcarskich i wpłaca czterdziestoprocentową zaliczkę. Kilka lat później bankructwo BNB Concept w jednej chwili odbiera HD3 możliwość przyjmowania zamówień na prezentowane właśnie zegarki. Jeszcze później Hysek jedzie na spotkanie, podczas którego Richemont ma podpisać umowę dotyczącą Slyde, i w drodze otrzymuje telefon informujący, że transakcja została odwołana. Do dziś nie poznał przyczyny.

Nie próbuje przy tym przedstawiać własnej drogi jako nieprzerwanego pasma sukcesów. Mówi o problemach z finansowaniem, zakończeniu działalności HD3 i bankructwie Slyde. Kiedy wspomina klientów, którym po upadku projektu nie można było zapewnić serwisu, po prostu ich przeprasza. W świecie luksusu, gdzie porażki najczęściej znikają pod kolejną warstwą PRowej komunikacji, taka odpowiedź ma większą wartość niż starannie przygotowana opowieść o sukcesie.

Wywiadowi towarzyszą rysunki i fotografie udostępnione przez Jörga. Nie są jedynie ilustracjami. Pokazują, jak pomysł przechodził od pierwszej linii do gotowego przedmiotu, a także jak szeroki był zakres jego pracy: od zegarków wielkich manufaktur, przez projekty własnych marek, aż po cyfrowy eksperyment Slyde i sztukę mechaniczną.

To rozmowa o projektowaniu zegarków, ale jeszcze bardziej o niezależności, intuicji, przypadku i cenie podejmowanego ryzyka. O człowieku, którego prace zna znacznie więcej osób, niż zna jego nazwisko.

Początki i sposób pracy

WoW:

Twoje pierwsze lata w branży zegarkowej upłynęły w dziale projektowym Rolexa. Okres ten pozostaje stosunkowo słabo udokumentowany. Nad jakiego rodzaju projektami wówczas pracowałeś, czego nauczyłeś się w przedsiębiorstwie tej skali i czy zachowałeś rysunki lub koncepcje pochodzące z tamtego czasu?

Jörg Hysek:

Był to szczególnie interesujący okres, podczas którego człowiek przekonuje się, że nadzieje i wyobrażenia wyniesione ze szkoły ulatują już w pierwszych dniach pracy.

Ponieważ mam bardzo niezależny charakter, bardzo trudno było mi przystosować się do struktury tak rygorystycznej i zorganizowanej jak Rolex, który pod tym względem jest prawdziwym wzorem.

Z perspektywy czasu ten okres bardzo mi się przydał. Nauczył mnie lepiej panować nad twórczymi impulsami, porządkować je i rozumieć, że sam pomysł nie wystarczy. Musi również wpisywać się w określone ramy, odpowiadać na konkretne ograniczenia i zachowywać spójność.

I nie, oczywiście żadna z moich koncepcji nie została przyjęta. Ostatecznie było to zgodne z logiką tej sytuacji, ponieważ byłem tam przede wszystkim po to, aby się uczyć, obserwować i rozumieć. Właśnie dlatego doświadczenie to okazało się tak ważne na mojej drodze zawodowej.

WoW:

Jak wyglądała później Twoja praca jako niezależnego projektanta? Czy marki przekazywały Ci precyzyjne wytyczne, wybrany już mechanizm i ograniczenia produkcyjne, czy częściej proponowałeś kompletną koncepcję? Co dokładnie obejmowała dokumentacja przekazywana klientowi?

Jörg Hysek:

W tamtym czasie proces twórczy w większości firm zegarkowych nie był w ogóle uporządkowany. Prawie wszystkie marki pozostawały niezależne i nie należały do żadnej grupy.

Powszechną praktyką było regularne odwiedzanie marek przez producentów kopert, tarcz i bransolet, którzy przedstawiali im swoje najnowsze projekty. Nowe zegarki, prezentowane następnie na targach w Bazylei, często powstawały poprzez zestawianie tych różnych nowości.

W tym samym okresie niezależnemu projektantowi, takiemu jak ja, stosunkowo łatwo było umówić się na spotkanie z osobami zarządzającymi markami zegarkowymi i przedstawić im swoje najnowsze koncepcje.

Projekty pokazywano wówczas w postaci płaskich rysunków 2D i sprzedawano za kilkaset franków. Zazwyczaj opierały się one na osobistych intuicjach, bez wcześniejszych, konkretnych wytycznych.

Sytuacja zaczęła się zmieniać i stopniowo porządkować dopiero od lat osiemdziesiątych.

Projekty dla wielkich marek

WoW:

Jak dokładnie przebiegała Twoja praca nad kolekcją Breguet Marine? Jakie oczekiwania miała marka i które elementy uważasz za swój najważniejszy osobisty wkład we współczesny język stylistyczny Bregueta?

Jörg Hysek:

Breguet to była szczególnie piękna historia, przede wszystkim pod względem relacji międzyludzkich.

François Bedeta, będącego wówczas akcjonariuszem oraz CIO firmy, poznałem podczas targów w Bazylei. Był niezwykle sympatycznym człowiekiem, reprezentującym styl trochę w duchu dawnej Francji, całkowicie przeciwny mojemu. I właśnie ta odmienność zbliżyła nas do siebie i sprawiła, że zaczęliśmy się wzajemnie darzyć sympatią.

Breguet był wtedy marką nieco zapomnianą i stosunkowo mało znaną. Zaczynała jednak odżywać dzięki bardzo precyzyjnie ukierunkowanej komunikacji oraz zaangażowaniu François Bedeta. Kolekcja czerpała inspirację głównie z historycznych modeli firmy: wskazówek typu Breguet, giloszowanych tarcz i innych podobnych elementów.

Krótko po naszym spotkaniu w Bazylei François skontaktował się ze mną, aby opowiedzieć o planach związanych z kolejnymi targami. Przekazał mi wtedy bardzo jasne wytyczne:

„Zaprojektuj dla mnie sportowy zegarek ze zintegrowaną bransoletą, wykorzystujący wszystkie kody Bregueta”.

Moje poszukiwania koncentrowały się przede wszystkim na bransolecie. Musiała różnić się od wszystkiego, co już istniało, a jednocześnie doskonale wpisywać się w świat marki. Kiedy znalazłem już projekt bransolety, forma koperty narzuciła się w naturalny sposób i nie sprawiła większych trudności.

Podczas prezentacji moich rysunków François natychmiast zaakceptował projekt. Rozpoczęliśmy więc wykonywanie prototypu, którym zajął się Jacques Nawratil, niezależny prototypista poznany przeze mnie w czasie pracy w Rolexie.

Sukces przyszedł natychmiast po prezentacji zegarka na targach w Bazylei. Breguet dysponował wtedy malutkim stoiskiem, niemal ukrytym pod schodami, a mimo to nowy model od razu zwrócił na siebie uwagę.

Był to początek bardzo pięknej przygody, ale przede wszystkim współpracy i relacji międzyludzkiej, która pozostawiła we mnie bardzo silny ślad.

WoW:

Dla TAG Heuera zaprojektowałeś między innymi serię 6000, a następnie kolekcję Kirium. Były to zegarki przeznaczone do produkcji na znacznie większą skalę niż niektóre z Twoich pozostałych projektów. Jak pogodziłeś wyrazistą tożsamość wizualną z wymaganiami dotyczącymi kosztów, ergonomii i powtarzalności produkcji przemysłowej?

Jörg Hysek:

TAG Heuer to była naprawdę piękna historia. A jednak zaczęła się od nieporozumienia.

Podczas przedstawiania założeń projektu oraz negocjowania mojego wynagrodzenia licencyjnego za model 6000 rozmawialiśmy o serii liczącej 5000 egzemplarzy.

Właśnie taką wielkość produkcji przyjąłem więc jako podstawę podczas pracy nad nowym projektem.

Kiedy zegarek wszedł już do produkcji, nie potrafię opisać mojego zdumienia, gdy zrozumiałem, że te 5000 egzemplarzy nie oznaczało produkcji rocznej, lecz miesięczną!

Jak widać, czasami nieporozumienie może kryć w sobie bardzo piękne niespodzianki.

Dlatego w przypadku Kirium, którego wielkość produkcji była zdecydowanie większa, zarówno założenia projektu, jak i negocjacje dotyczące wynagrodzenia licencyjnego były już całkowicie jasne.

Proces tworzenia i wdrażania tego modelu do produkcji przebiegał naprawdę jak po maśle.

WoW:

W Seiko Arctura technologia MIM umożliwiła wykonanie asymetrycznej koperty bez osobnego dekla. Jak powstało to rozwiązanie i jak przebiegała współpraca z inżynierami Seiko? Czy japoński sposób rozwijania produktu różnił się od pracy ze szwajcarskimi manufakturami?

Jörg Hysek:

Arctura, podobnie jak większość moich projektów, opiera się na pięknej historii relacji międzyludzkich.

W tamtym czasie marka Jean Lassale, znana ze stworzenia najcieńszego zegarka na świecie, znajdowała się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i została właśnie przejęta przez Seiko.

Jean Lassale opracowała szczególnie innowacyjny kaliber, którego koła nie były osadzone na tradycyjnych osiach, lecz na łożyskach kulkowych. Jak na tamte czasy było to prawdziwe osiągnięcie techniczne.

Nowym dyrektorem Jean Lassale po przejęciu firmy przez Seiko został niejaki pan Mouto, który przyjechał z Tokio. To on poprosił mnie o zaprojektowanie zegarka o bardzo wyrazistej tożsamości, który mógłby wyznaczyć marce nowy kierunek.

Tak narodziła się Thalassa dla Jean Lassale, projekt, który przyczynił się do zmiany handlowego kierunku marki.

Sukces tej współpracy bardzo zbliżył mnie do pana Mouto. Pięć lat później został dyrektorem generalnym ds. produktu w Seiko. Zupełnie naturalnie poprosił więc mnie o stworzenie zegarka o unikalnej tożsamości dla nowego mechanizmu Kinetic.

Inspirację dla tego projektu zaczerpnąłem z ducha nadwozia Porsche 911: napiętych linii, wrażenia ruchu oraz chęci nadania zegarkowi niemal motoryzacyjnej obecności.

Model został zaakceptowany natychmiast po prezentacji w Tokio. Pozostało jednak pokonanie najtrudniejszego etapu: uzyskanie akceptacji kierownictwa zakładów Seiko w Suvie.

Aby przejść ten etap, potrzebowałem ogromnej siły argumentacji, przekonywania i energii.

Następnie, aby nadzorować wdrażanie zegarka do produkcji, a przede wszystkim zagwarantować zachowanie jego estetyki w najdrobniejszych szczegółach, przez prawie dwa lata musiałem co trzy miesiące podróżować między Szwajcarią a Tokio.

Ale było to wspaniałe doświadczenie, zarówno pod względem ludzkim, jak i technicznym!

Robi ono jeszcze większe wrażenie, kiedy wie się, że na pierwszy rok zaplanowano produkcję 650 000 egzemplarzy.

To była zupełnie inna skala. Projekt ten pozwolił mi odkryć, co naprawdę oznacza przeprowadzenie pomysłu, który narodził się na kartce papieru, aż do produkcji przemysłowej o tak ogromnej skali, bez utraty ducha i tożsamości pierwotnej koncepcji.

WoW:

Twoje pierwsze znane projekty były zazwyczaj dość dyskretne i wyważone. Z czasem Twój język stylistyczny stał się bardziej ekspresyjny, między innymi za sprawą większych kopert, częstego wykorzystywania cyfr 1, 5, 7 i 11, widocznych elementów konstrukcyjnych oraz profilowanych pasków kauczukowych zintegrowanych z kopertą. Czy rozwiązania te wynikały przede wszystkim z uwarunkowań ergonomicznych i technicznych, czy chciałeś również stworzyć natychmiast rozpoznawalny język wizualny?

Jörg Hysek:

Mówisz tutaj o zegarkach, które powstały pod marką JORG HYSEK. Koniecznie muszę Ci opowiedzieć, co było impulsem, który skłonił mnie do stworzenia własnej marki.

W tamtym czasie otrzymałem od Hermèsa zlecenie zaprojektowania zegarka. Pracując nad tym projektem, wpadłem również na pomysł stworzenia przyboru do pisania, którego klips nie byłby przymocowany do samego pióra, lecz bezpośrednio do jego skórzanego etui. W moim przekonaniu pomysł ten miał ogromny sens właśnie dla Hermèsa, ze względu na jego umiejętności i cały świat związany ze skórą.

Mimo mojego głębokiego przekonania do tej koncepcji projekt ostatecznie nie został przyjęty. Muszę przyznać, że decyzja ta była dla mnie niezrozumiała. Byłem tak bardzo przekonany o trafności tego pomysłu, że postanowiłem sam wprowadzić go na rynek pod własnym nazwiskiem.

Został zaprezentowany podczas targów w Bazylei w 1997 roku i natychmiast odniósł sukces. Reakcja publiczności oraz przedstawicieli branży utwierdziła mnie w przekonaniu, że mogę pójść dalej i stworzyć prawdziwy świat zbudowany wokół własnego nazwiska.

Właśnie dlatego kilka lat później zaprezentowałem zegarek Kilada.

Przy tym pierwszym projekcie zegarkowym sygnowanym moim nazwiskiem najważniejszym założeniem estetycznym było radykalne odróżnienie się od wszystkiego, co wówczas istniało. Nie chciałem po prostu stworzyć kolejnego zegarka. Chciałem zaproponować model posiadający własną, natychmiast rozpoznawalną tożsamość.

WoW:

Przez wiele lat pracowałeś również dla marek, które nie ujawniały tożsamości zewnętrznych projektantów. Czy teraz, kiedy niektóre dawne umowy o poufności mogły już wygasnąć, możesz wskazać zegarki albo kolekcje, przy których pracowałeś, lecz Twój udział nadal pozostaje stosunkowo mało znany?

Jörg Hysek:

Tak, jest ich całkiem dużo, ale często były to marki bez prawdziwej tożsamości i z bardzo zmiennymi strategiami marketingowymi.

Kilka przykładów: Beretta, Calcio, Courrèges, Damiani, H. Stern, Boss, Michel Jordi i wiele innych.

Vacheron Constantin 222

WoW:

W publikacjach pojawiają się różne wersje początku projektu 222: od spontanicznego przedstawienia rysunków po konkretne zamówienie Jacques’a Ketterera. Czy mógłbyś odtworzyć rzeczywisty przebieg wydarzeń? Jakie znaczenie miały wówczas wcześniejszy model Vacheron Constantin 42001 oraz pojawienie się Royal Oak i Nautilusa?

Jörg Hysek:

Rzeczywiście była to spontaniczna prezentacja. W tamtym okresie, na początku mojej działalności jako niezależnego projektanta, sprzedawałem swoje koncepcje w postaci płaskich rysunków za kilkaset franków. Ponieważ wielkie grupy zegarkowe jeszcze nie istniały, większość marek pozostawała niezależna i stosunkowo łatwo można było umówić się na spotkanie, aby przedstawić swoją pracę.

W ten sposób poznałem André Goya, który kupił ode mnie kilka plansz z projektami, w tym tę przedstawiającą przyszłą 222.

Projekt został przedstawiony wyłącznie w płaskim widoku. Trzeba zrozumieć, że znaczna część późniejszej pracy zależała od właściwej interpretacji dokonanej przez prototypistę pracującego dla Vacherona.

Pojawienie się Royal Oak oczywiście wpłynęło na moją pracę. W tym czasie moje poszukiwania oraz prezentowane koncepcje w dużym stopniu koncentrowały się na zegarkach ze zintegrowaną bransoletą, które uważałem za szczególnie interesujący kierunek do rozwijania.

WoW:

Jak przebiegało przejście od Twoich pierwszych rysunków do ostatecznej formy 222? Które elementy zaprojektowałeś osobiście, a jakie rozwiązania zostały opracowane przez konstruktorów Vacheron Constantin i zewnętrznych partnerów, w szczególności Gay Frères? Czy kaliber 1121, monoblokowa konstrukcja koperty i zakładana wodoszczelność do 120 metrów były określone już na początku projektu?

Jörg Hysek:

Było to na samym początku mojej kariery i byłem jeszcze bardzo młody. Nie uczestniczyłem więc w ogóle w poszczególnych etapach wdrażania tego zegarka do produkcji.

W tamtym czasie ograniczałem się do sprzedawania swoich rysunków. Dopiero później zacząłem w pełni angażować się we wszystkie etapy konieczne do realizacji moich projektów, od koncepcji aż po gotowy produkt.

WoW:

Przez wiele lat autorstwo 222 przypisywano Géraldowi Gencie, a informacja ta pojawiła się nawet w wypowiedzi byłego prezesa Vacheron Constantin. Kiedy dowiedziałeś się o tym błędzie i jak później doszło do sprostowania historycznych informacji? Czy kiedykolwiek rozmawiałeś o tym zegarku z Géraldem Gentą?

Jörg Hysek:

Nie, nigdy nie miałem okazji porozmawiać o tym z Géraldem Gentą. Niestety znałem go bardzo słabo. Spotkaliśmy się zaledwie kilka razy. Historycznego sprostowania dokonał Vacheron Constantin.

WoW:

Czy Vacheron Constantin konsultował z Tobą reedycje 222 wprowadzone w 2022 i 2025 roku? Jak oceniasz zmiany wprowadzone w stosunku do pierwotnej konstrukcji, w szczególności nowy mechanizm, przeszklony dekiel, inne położenie datownika, modyfikacje bransolety oraz zmniejszoną wodoszczelność?

Jörg Hysek:

Nie, Vacheron Constantin nie konsultował ze mną reedycji 222, czego oczywiście bardzo żałuję!

Marka nosząca Twoje nazwisko i HD3

WoW:

Firma nosząca Twoje nazwisko zmieniła właściciela w 2000 roku, a Ty odszedłeś z niej kilka lat później. Jak proces ten wyglądał z Twojej perspektywy i jakie miał konsekwencje dla możliwości posługiwania się własnym nazwiskiem oraz rozwijania kolejnych projektów? Jak obecnie postrzegasz markę Hysek?

Jörg Hysek:

To pytanie, na które można byłoby odpowiedzieć bardzo obszernie, ale wolę zachować swoje przemyślenia dla siebie!

WoW:

HD3 powstała jako wspólna przygoda trojga projektantów: Valérie Ursenbacher, Fabrice’a Goneta i Twoja. Jak dzieliliście między sobą role oraz autorstwo poszczególnych zegarków? W jakim stopniu inni członkowie zespołu wpływali również na projekty oficjalnie przypisywane tylko jednemu projektantowi?

Jörg Hysek:

Pierwotne założenie było takie, aby każdy projektant stworzył własny zegarek. Każdy projekt był zresztą podpisywany przez jego autora, a nie przeze mnie.

Ponieważ pracowaliśmy już wspólnie przez kilka lat w ramach mojej marki Hysek, zdążyliśmy wypracować duży wzajemny szacunek.

Każda nowa koncepcja była oczywiście przedmiotem poważnych dyskusji i wielu rozmów dotyczących estetyki, ale ostateczna decyzja zawsze należała do osoby, której podpis widniał przy danym projekcie.

Było to wspaniałe doświadczenie oparte na zaufaniu, szacunku i prawdziwej wolności twórczej.

WoW:

W jednym z wcześniejszych wywiadów bardzo otwarcie mówiłeś o trudnościach wynikających z tego, że HD3 było przede wszystkim strukturą stworzoną przez projektantów, zależną od zewnętrznych konstruktorów i dostawców mechanizmów. Jakie były najważniejsze wyzwania techniczne wynikające z takiej organizacji i jak bankructwo BNB Concept wpłynęło na realizowane projekty oraz dalszy kierunek działalności firmy?

Jörg Hysek:

HD3 było niezwykłą przygodą o ogromnym potencjale twórczym. Jego główną słabością było jednak to, że firma nie posiadała własnego zaplecza inżynieryjnego w dziedzinie zegarmistrzostwa, a w związku z tym była zależna od zewnętrznych dostawców przy realizacji swoich kalibrów.

BNB Concept, młoda, bardzo kreatywna firma niezwykle sprawnie opracowująca innowacyjne kalibry, niestety zbankrutowała wiosną 2010 roku, podczas salonu zegarkowego w Genewie.

Dla nas była to prawdziwa katastrofa. Prezentowaliśmy wówczas nasze nowe modele, z których wszystkie opierały się na kalibrach opracowanych przez BNB Concept. Znaleźliśmy się więc w sytuacji, w której nie mogliśmy przyjąć ani jednego zamówienia.

Kontrast z poprzednim rokiem był ogromny, ponieważ wtedy dysponowaliśmy szczególnie bogatym portfelem zamówień. Prezentowaliśmy między innymi nasze kolekcje podczas wystawy „Time Float”, zorganizowanej na jednym ze statków CGN zacumowanych naprzeciwko hotelu Richemond.

Ponieważ wcześniej wpłaciliśmy już znaczne zaliczki na opracowanie naszych kalibrów, pozostało nam zbyt mało środków, aby móc się podnieść i szybko znaleźć rozwiązanie.

Niestety nie mieliśmy innego wyboru niż zakończyć działalność.

WoW:

Jedno z pierwszych dużych zamówień HD3 miało pochodzić od rosyjskiego detalisty, chociaż zespół dysponował wówczas jedynie księgą rysunków, a nie ukończonymi zegarkami. W jakim stopniu oczekiwania rosyjskich kolekcjonerów, a szerzej także rynków pozaeuropejskich, wpływały na rozmiary, materiały i bardzo ekspresyjny charakter projektów HD3? Czy przeciwnie, staraliście się zachować podejście całkowicie niezależne od gustów rynku?

Jörg Hysek:

Tak, to prawda. To była zupełnie szalona historia. Każdy projektant ukończył swój zegarek, który początkowo został przedstawiony w formie rysunku.

Chcieliśmy jedynie pokazać te projekty jednemu z naszych rosyjskich detalistów, poprosić go o opinię i dowiedzieć się, czy modele te mogłyby spodobać się rosyjskim klientom.

Spotkanie odbyło się w Hôtel de la Cigogne w Genewie. Podczas prezentacji spodziewaliśmy się usłyszeć jego wrażenia oraz uwagi dotyczące poszczególnych projektów. Ku naszemu wielkiemu zaskoczeniu nie przedstawił nam jednak swojej opinii. Od razu złożył zamówienie!

Zamówił wszystkie modele za łączną kwotę 7 milionów franków szwajcarskich i wpłacił zaliczkę w wysokości 40 procent.

Przyszliśmy po opinię, a wyszliśmy z zamówieniem opiewającym na 7 milionów!

To spotkanie, którego nigdy nie zapomnę.

Slyde

WoW:

Slyde miał łączyć technologię cyfrową z materiałami, jakością wykonania oraz sposobem prezentacji charakterystycznymi dla zegarka luksusowego. Jak zdefiniowaliście potencjalnego klienta i w jaki sposób ocenialiście gotowość rynku do zaakceptowania takiego produktu oraz jego poziomu cenowego?

Jörg Hysek:

Pierwotnym założeniem tego produktu było przede wszystkim wykorzystanie nowej koncepcji. Trzeba pamiętać, że Slyde pojawił się kilka lat przed Apple Watchem.

Stworzyłem start-up finansowany w dużej mierze przez fundusz inwestycyjny, którego zadaniem było opracowanie i zrealizowanie tej nowej koncepcji. Od samego początku zakładano sprzedaż firmy po ukończeniu produktu, najlepiej jednej z dużych grup zegarkowych.

Prowadziłem przede wszystkim negocjacje z grupą Richemont, która była szczególnie zainteresowana technologią opracowaną w ramach tego projektu.

Po wielu miesiącach negocjacji wyznaczono wreszcie spotkanie, podczas którego miało dojść do podpisania ostatecznej umowy.

Właśnie w drodze na to spotkanie otrzymałem telefon z informacją o odwołaniu podpisania umowy.

Nigdy nie poznałem prawdziwego powodu tej decyzji.

WoW:

Jak z perspektywy czasu oceniasz rezultaty projektu Slyde? Ile zegarków ostatecznie wyprodukowano i sprzedano, które założenia okazały się trafne, a które należało zmienić? Jak po zakończeniu działalności rozwiązano kwestie serwisu posprzedażowego, części zamiennych i aktualizacji dla klientów?

Jörg Hysek:

Było to piękne doświadczenie, które mogło naprawdę się udać wyłącznie pod warunkiem znalezienia partnera z branży zegarkowej, dysponującego rozbudowaną siecią dystrybucji.

Inwestycje potrzebne w tej dziedzinie są ogromne. Niewielka sieć dystrybucji, nawet działająca w segmencie luksusowym, nie pozwala wygenerować środków koniecznych do finansowania badań, rozwoju i komercjalizacji takiego produktu.

Pomimo tych trudności w ciągu dwóch lat sprzedaliśmy około 8000 egzemplarzy, co było dość obiecującym rezultatem.

Niestety po bankructwie Slyde nie mogliśmy zapewnić serwisu posprzedażowego. Było to szczególnie przykre dla klientów, którzy nam zaufali, i przepraszam ich za to.

Sztuka mechaniczna i dziedzictwo

WoW:

W ramach projektu Dream Watch 6 pracowałeś z Denisem Flageolletem i De Bethune, natomiast inne obiekty mechaniczne powstawały między innymi przy współpracy z Robertem Brayem. Jak obecnie przebiega przejście od Twojej koncepcji artystycznej do rzeczywiście działającej konstrukcji i czym proces ten różni się od projektowania zegarka naręcznego?

Jörg Hysek:

Powiedziałbym, że chodzi przede wszystkim o przyjemność tworzenia innych rzeczy. Sam akt twórczy tak naprawdę się nie zmienia, ale pozwalamy sobie na większą swobodę.

Od czterech lat pracuję nad ogromnym projektem z dziedziny sztuki mechanicznej, realizowanym we współpracy z dużą marką zegarkową. Zostanie zaprezentowany wiosną przyszłego roku i wtedy z pewnością będę miał bardzo dużo do powiedzenia na ten temat.

Na razie niestety nie mogę zdradzić niczego więcej.

WoW:

Historia 222 pokazuje, jak ważne dla zachowania historii projektu mogą być oryginalne rysunki, korespondencja i dokumentacja. Co zamierzasz zrobić ze swoim archiwum? Czy zawiera ono projekt, który uważasz za szczególnie ważny, a który pozostaje obecnie nieznany albo nie został wystarczająco doceniony?

Jörg Hysek:

Zgadzam się i właśnie dlatego od lat osiemdziesiątych stopniowo zacząłem archiwizować swoje rysunki. Wszystkie są uporządkowane i przechowywane w bezpiecznym miejscu.

Czy znajdują się wśród nich materiały o szczególnym znaczeniu? O tym przekonamy się w przyszłości.

Po rozmowie

Po tej rozmowie trudno patrzeć na Jörga wyłącznie przez pryzmat Vacheron Constantin 222. To projekt, który zapewnił mu trwałe miejsce w historii zegarmistrzostwa, ale jednocześnie wraz z Breguet Marinę przesłonił znaczną część jego dorobku. TAG Heuer 6000 i Kirium, Seiko Arctura, przybory pisarekie, własna marka, HD3 oraz Slyde pokazują projektanta zdolnego poruszać się pomiędzy pojedynczym rysunkiem sprzedawanym za kilkaset franków a produkcją liczoną w setkach tysięcy egzemplarzy.

Nazwanie Hyseka „drugim Géraldem Gentą” wydaje się zarazem naturalne i trochę niesprawiedliwe. Naturalne, ponieważ niewielu projektantów miało podobny wpływ na wygląd zegarków należących do tak różnych światów: od Vacheron Constantin i Bregueta, przez TAG Heuera, aż po Seiko. Niesprawiedliwe, ponieważ po raz kolejny definiowałoby go przez nazwisko innego twórcy, podczas gdy Hysek wypracował własny, łatwo rozpoznawalny język formy i pozostawił ślad daleko wykraczający poza jeden słynny projekt.

Genta zajmuje w historii wzornictwa zegarkowego miejsce centralne, utrwalone przez Royal Oak, Nautilusa, Ingenieura i Bulgari-Bulgari. Dorobek Hyseka jest bardziej rozproszony, a przez to słabiej opowiedziany. Część jego projektów przez lata funkcjonowała bez nazwiska autora, część powstała dla marek, które później zmieniały właścicieli i strategie, a firma nosząca jego nazwisko zaczęła rozwijać się bez niego. Nie zmienia to faktu, że Hysek należy do bardzo wąskiego grona ludzi, którzy nie tylko projektowali udane zegarki, lecz współtworzyli wizualny język całej branży.

Jeszcze ciekawsza od listy modeli okazuje się jednak historia decyzji, które im towarzyszyły.

Hysek nie próbuje po latach układać tych wydarzeń w wygodną opowieść o nieuchronnym sukcesie. Przyznaje, gdzie kończyła się jego rola, mówi o zależności od partnerów, braku środków na ratowanie firmy i klientach pozostawionych bez serwisu.

Nie jest to jednak historia zamknięta. Jörg Hysek nadal tworzy, a od czterech lat pracuje z dużą marką zegarkową nad monumentalnym projektem sztuki mechanicznej, który ma zostać pokazany wiosną przyszłego roku. Być może wtedy rozpocznie się kolejny rozdział tej rozmowy, bo ja już czuję, że będzie warto.

Jeżeli Gérald Genta pozostaje najbardziej znanym projektantem zegarków XX wieku, Jörg Hysek bez wątpienia należy do wąskiego grona twórców, którzy w podobny sposób potrafili nadawać własną formę całym kolekcjom i zmieniać wizualny język wielkich marek. Nie jako naśladowca ani „autor jednej ikony”, lecz jako niezależny projektant, którego prace zna znacznie więcej osób, niż zna jego nazwisko.

← Wszystkie rozmowy