WoW – Watcher of Watches

WoWywiady

Jessica i Maarten Pieters

Atelier Pieters. Pół wieku doświadczeń, cztery zegarki w serii rocznie

Jessica i Maarten Pieters

Wprowadzenie

W świecie niezależnego zegarmistrzostwa w ostatnich latach dosyć regularnie pojawiają się nowe nazwiska. Niektóre należą do młodych konstruktorów, inne do specjalistów opuszczających wielkie manufaktury, ale historia Jessiki i Maartena Pietersów jest jednak nieco inna. Kiedy w 2026 roku zaprezentowali pierwszy zegarek pod własnym nazwiskiem, mieli za sobą łącznie ponad pół wieku doświadczeń w zegarmistrzostwie, obejmujących zarówno konstruowanie, produkcję i serwisowanie jak również kształcenie kolejnych pokoleń fachowców.

Maarten Pieters, Holender, w połowie lat 90. pracował w szwajcarskim Sainte-Croix, między innymi u boku Vianneya Haltera i Denisa Flageolleta w słynnym THA. Uczestniczył w realizacji skomplikowanych projektów, w tym Breguet Sympathique. Później związał się z Omegą, gdzie pracował nad Central Tourbillon i jego certyfikacją chronometryczną. Przez kolejnych piętnaście lat kierował WOSTEP, jedną z najważniejszych instytucji edukacji zegarmistrzowskiej na świecie.

Jessica Pieters, pochodząca z Australii, zdobywała doświadczenie w serwisowaniu zegarków i szkoleniu zegarmistrzów w Australii, Stanach Zjednoczonych i Szwajcarii. Była związana z WOSTEP, a następnie wspólnie z Maartenem uczestniczyła w tworzeniu szkoły zegarmistrzowskiej w Kambodży.

Dziś stworzyli własną manufakturę Atelier Pieters w Les Hauts-Geneveys. Ich debiutancki Atelier 1 to platynowy zegarek z tourbillonem i własnym mechanizmem, oferowany w limitowanej serii 16 egzemplarzy, w cenie 148 500 franków szwajcarskich bez VAT. Seria obejmuje po osiem egzemplarzy w dwóch wersjach kolorystycznych.

To właśnie niezwykła różnorodność ich doświadczeń, od pracy z pionierami współczesnego niezależnego zegarmistrzostwa, przez wielkie manufaktury, po kształcenie przyszłych zegarmistrzów, skłoniła mnie do zaproszenia ich do rozmowy, gdyż zawsze staram się szukać ważnych głosów a nie marketingowej papki. Powstanie Atelier Pieters stało się dobrą okazją, aby przyjrzeć się ludziom, którzy przez dziesięciolecia współtworzyli świat zegarmistrzostwa, zanim zdecydowali się podpisać własnym nazwiskiem zegarek.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Atelier Pieters

WoW:

Maarten, Sainte-Croix w połowie lat 90. było miejscem niezwykłej koncentracji talentów zegarmistrzowskich, w tym Vianneya Haltera, Denisa Flageolleta i ludzi związanych z THA. Dzisiaj patrzymy na ten okres jako na jeden z etapów kształtowania się współczesnego niezależnego zegarmistrzostwa. Jak naprawdę wyglądała codzienność w tych warsztatach? Czy pamiętasz projekt, eksperyment techniczny lub wydarzenie, o którym dotychczas niewiele mówiono, a które dobrze oddaje atmosferę tamtych czasów?

Maarten Pieters:

Przede wszystkim możliwość pracy w tym niewielkim miasteczku, Sainte-Croix, była dla mnie przywilejem, już choćby z historycznego punktu widzenia. To właśnie tam po raz pierwszy zetknąłem się z pewną formą sztuki mechanicznej, jeśli mogę tak to określić. A do tego miałem okazję pracować z niezwykłymi ludźmi, których wymieniłeś.

Była to dla mnie ogromna szkoła. Jeśli chodzi o projekty, nawet nie wiem, od czego zacząć. Od niewielkich serii po pojedyncze, unikatowe egzemplarze. Praca nad każdym z nich była przyjemnością.

W okresie pracy w Janvier SA, z Vianneyem Halterem i Nicolasem Courtem, park maszynowy był bardzo tradycyjny: tokarki, pantografy, maszyny do punktowania i inne niewielkie maszyny obsługiwane ręcznie. Samo wytwarzanie różnych rzeczy było czymś fantastycznym.

THA dysponowało już mieszanką tradycyjnych i nowocześniejszych maszyn, w tym CNC, które w tamtym czasie należały do najnowocześniejszych rozwiązań. Oba te środowiska były niezwykle interesujące i bardzo wiele się w nich nauczyłem.

Projekty realizowane w Janvier SA miały bardziej rzemieślniczy charakter. Produkowano mniejsze liczby egzemplarzy, ale z najwyższą dbałością o szczegóły, co oznaczało, że praktycznie każdy przedmiot był niepowtarzalny.

W THA proces był już bardziej uporządkowany, z jasno określonymi harmonogramami. Takie podejście wprowadzał Denis. Poszczególne operacje były również rozdzielone między różne działy.

Obie firmy potrafiły jednak tworzyć niezwykłe zegarki i przedmioty. Dla mnie osobiście możliwość poznania dwóch tak odmiennych sposobów pracy była przywilejem.

W THA pracowałem przy zegarkach naręcznych, kieszonkowych i zegarach, chociaż technicznie rzecz biorąc, te ostatnie były raczej unikatowymi obiektami łączącymi czasomierze ze sztuką.

Pracowałem tam u boku Pierre'a-André Grimma. Ten człowiek był geniuszem, a jednocześnie niezwykle skromnym i precyzyjnym człowiekiem. Zdobyłem od niego ogromną wiedzę, a przede wszystkim nauczyłem się pracować czysto i w sposób zorganizowany. Do dziś przypisuję mu ukształtowanie mojego podejścia do pracy.

Projekty takie jak tajemnicze zegary dla Cartiera, Van Cleef & Arpels czy słynne zegary Sympathique Bregueta były absolutnie zachwycające. Miałem przyjemność przy nich pracować.

Praca przy chronografie z jednym przyciskiem była znakomitym doświadczeniem, ponieważ musieliśmy współpracować z innym działem firmy, Laboratoire-Dubois w La Chaux-de-Fonds. Oznaczało to, że nasze kompetencje i efekty pracy były oceniane przez zewnętrzną firmę.

Podobało mi się to, ponieważ zmuszało nas do zastanowienia się nie tylko nad pięknem przedmiotu, ale przede wszystkim nad jego funkcjonalnością w dłuższej perspektywie. To było bardzo interesujące.

Okres spędzony w Sainte-Croix był wyjątkowy. Naprawdę cudowny czas.

Można było odnieść wrażenie, że coś szczególnego unosiło się tam w powietrzu. Tamta epoka, a także lata, które nastąpiły bezpośrednio po niej, były niezwykłym okresem odrodzenia prawdziwego zegarmistrzostwa i mikromechaniki w Szwajcarii po kryzysie kwarcowym.

Moi przyjaciele i koledzy robili wówczas szalone rzeczy albo doskonalili swoje umiejętności, przygotowując się do ich realizacji. Bracia Grönefeld, McGonigle, Forsey, żeby wymienić tylko kilka osób spoza Sainte-Croix.

Tak wielu ludzi wierzyło w wyspecjalizowane zegarmistrzostwo. Później stworzyli jedne z najpiękniejszych wyrobów i najbardziej znanych nazwisk współczesnego niezależnego zegarmistrzostwa.

WoW:

Miałeś niezwykłą okazję zetknąć się z zegarami Breguet Sympathique na różnych etapach ich istnienia, najpierw podczas pracy w Sainte-Croix, a później przy ich serwisowaniu i renowacji w Omedze. Patrząc z perspektywy czasu, co okazało się największą zaletą lub słabością tych niezwykłych mechanizmów? Czy praca nad nimi po latach zmieniła Twoją ocenę niektórych pierwotnych rozwiązań technicznych?

Maarten Pieters:

Cóż, zegary Breguet Sympathique rzeczywiście trochę za mną podążały, niczym magnes. Od Sainte-Croix przez Omegę, a nawet do czasów mojej pracy w WOSTEP, gdzie zajmowałem się ich obsługą posprzedażową.

W każdym razie same zegary i współpracujące z nimi zegarki, wyposażone w tourbillon albo repetier minutowy, tworzyły coś na kształt małżeństwa. Można powiedzieć, że była to relacja miłości i nienawiści, w najpiękniejszym znaczeniu tego określenia.

Oba czasomierze, zegar i zegarek, były niezwykle precyzyjne. To samo w sobie stanowiło wyzwanie. Nie było miejsca na błędy, a końcowy klient musiał zostać bardzo dokładnie poinformowany o tym, jak oba urządzenia powinny ze sobą współpracować, aby uniknąć ich uszkodzenia.

Nie zawsze tak się działo, co prowadziło do problemów.

Najdelikatniejszymi elementami były oś koła balansowego oraz wychwyt detentowy, szczególnie podczas transportu.

Jeśli chodzi o zalety i wady, muszę powiedzieć jedno: projekt był skomplikowany, więc wymagał szczególnej uwagi. To nie są zwyczajne przedmioty.

Nie sądzę, aby ktokolwiek chodził z obrazem wielkiego artysty pod pachą, pokazując go znajomym. Takie obrazy umieszcza się w pomieszczeniach zapewniających im odpowiednie warunki. Z tymi czasomierzami jest podobnie.

Konstrukcje były dość solidne, ale jednocześnie delikatne. Precyzyjnych regulacji mogli dokonywać wyłącznie specjaliści, którzy naprawdę znali te przedmioty.

Z czasem zdobywało się coraz większe doświadczenie w budowie i serwisowaniu tych zegarów, co pozwalało wypracować bardziej systematyczne i pewniejsze metody pracy. Jak ze wszystkim.

Pamiętam jednak, że w okresie pracy w Swatch Group odbyliśmy spotkanie poświęcone możliwości opracowania systemu amortyzującego wstrząsy. Wtedy ponownie spotkałem Vianneya Haltera.

Nie mam jednak pojęcia, co ostatecznie stało się z tym pomysłem.

Jedno jest pewne: mógłbym napisać o tych zegarach całą książkę.

WoW:

W Omedze pracowałeś nad Central Tourbillon w okresie dalszego doskonalenia jego parametrów chronometrycznych. Jakie były rzeczywiste wyzwania techniczne związane z uzyskaniem certyfikatu COSC? Czy największa trudność dotyczyła samej konstrukcji, regulacji, czy wymagań stawianych przez producenta? I jaki był Twój osobisty udział w tym procesie?

Maarten Pieters:

Central Tourbillon został skonstruowany przez Maurice'a Grimma, którego nie należy mylić z Pierre'em-André Grimmem, z którym pracowałem w THA. Nie są ze sobą spokrewnieni.

Powstał na początku lat 90., w 1994 roku, a projekt nosił oznaczenie P33.

Konstrukcję tego zegarka opracowano z bardziej przemysłowym podejściem. Ponownie było to dla mnie bardzo interesujące doświadczenie zawodowe, ponieważ pracowałem ze znakomitymi ludźmi, którzy reprezentowali zupełnie inny punkt widzenia niż osoby, z którymi współpracowałem w Sainte-Croix.

Kiedy dołączyłem do Omegi i przejąłem odpowiedzialność za ten projekt, zauważyłem, że istniejąca konstrukcja osiąga bardzo dobre wyniki pod względem dokładności chodu. Zacząłem się zastanawiać, czy możliwe byłoby doprowadzenie jej do poziomu pozwalającego uzyskać certyfikat chronometru.

Wspólnie z kierownikiem projektu i działem technicznym powierzono mi zadanie zbadania możliwości uzyskania certyfikacji COSC.

Miałem wówczas ogromną przyjemność współpracować z Maurice'em Grimmem, który był już na emeryturze i miał ponad siedemdziesiąt lat.

Musiałem poznać jego konstrukcję od podszewki, aby zrozumieć, w jaki sposób moglibyśmy systematycznie spełniać rygorystyczne procedury testowe COSC.

Podczas naszej pracy wprowadziliśmy około 28 niewielkich modyfikacji, począwszy od przekładni chodu, aż po klatkę tourbillonu. Obejmowały one między innymi zmianę krzywizny końcowej spirali Bregueta, czyli krzywej Phillipsa. Jeśli dobrze pamiętam, jej parametr zmieniono z 82 na 80.

Było to przełomowe doświadczenie w moim życiu. Maurice podzielił się ze mną ogromną wiedzą, z niezwykłą dbałością o szczegóły. Zawsze będę mu za to wdzięczny.

Proces certyfikacji Omegi był wspólnym przedsięwzięciem Omegi, ETA i Nivarox, którego celem było spełnienie wymagań procedury testowej określonej przez COSC.

Mój udział polegał na bezpośredniej współpracy z różnymi spółkami Swatch Group, gromadzeniu informacji dotyczących produkcji, odpowiednim dostosowywaniu zegarka lub jego komponentów oraz przygotowaniu prototypu do przedstawienia COSC.

Całość trwała około dwóch lat i, jeśli dobrze pamiętam, w 2002 roku Omega ogłosiła, że jej Central Tourbillon otrzymał certyfikat chronometru.

Nie był to pierwszy tourbillon certyfikowany przez COSC, ale był to pierwszy tourbillon z automatycznym naciągiem, który otrzymał taki certyfikat.

Absolutnie niezwykły projekt. Praca w Omedze była wspaniałym okresem.

WoW:

Jessica, przez wiele lat zajmowałaś się naprawą zegarków i szkoleniem zegarmistrzów w różnych krajach. Czy kiedykolwiek spotkałaś zegarek renomowanego producenta, którego konstrukcja niepotrzebnie utrudniała serwisowanie? Co, Twoim zdaniem, przeoczyli jego projektanci?

Jessica Pieters:

Zegarmistrzowie mają zazwyczaj mnóstwo opinii na temat projektowania i konstrukcji, trochę jak kibice piłkarscy, którzy uważają, że sami oddaliby ten decydujący strzał i wygrali mecz. Każdy potrafiłby zrobić to lepiej.

Osobiście największą rozbieżność dostrzegałam w czymś innym.

Pracowałam głównie przy zegarkach marek ze średniej i wyższej półki, przy przedmiotach, które mogłyby przetrwać swoich właścicieli, a nawet ich dzieci. Tymczasem producenci zdawali się nie dostrzegać wartości długotrwałych relacji serwisowych z klientami.

Obsługa posprzedażowa była niemal zawsze traktowana jako nieunikniona niedogodność pojawiająca się po sprzedaży, a nie jako okazja do budowania trwałych relacji i lojalności.

Ponieważ zawsze pracowałam w niezależnych warsztatach, gdzie my, zegarmistrzowie, bezpośrednio towarzyszyliśmy klientom w całym procesie obsługi serwisowej, miałam chyba znacznie bliższy kontakt z tymi relacjami.

Lepiej rozumiałam ich wartość dla postrzegania marki niż same firmy w Szwajcarii.

Poza tym czas realizacji napraw w Szwajcarii był zawsze długi i rzadko towarzyszyło temu jakiekolwiek konkretne wyjaśnienie.

Dostępność części zamiennych stanowiła problem, podobnie jak terminy ich dostaw.

Zdarzało się, że doradzaliśmy klientom, aby unikali określonych marek wyłącznie ze względu na słabą obsługę posprzedażową, jakiej mogli się spodziewać.

Żadna z marek nie potrafiła też uzgodnić wspólnych standardów wyposażenia warsztatowego. Mogło się okazać, że warsztat potrzebował czterech różnych urządzeń do badania szczelności tylko po to, aby spełnić wymagania poszczególnych producentów.

A później i tak wszystko mogło się zmienić wraz z pojawieniem się nowej osoby odpowiedzialnej za obsługę posprzedażową.

Trzeba przyznać, że obecnie wiele marek zmieniło podejście i ponownie zaczęło koncentrować się na utrzymywaniu relacji z klientami. Jest to jednak stosunkowo niedawna zmiana.

Dla mnie, niezależnie od postrzeganej wartości finansowej zegarka, klienci niemal zawsze byli emocjonalnie związani z przedmiotem, o który troszczyli się na tyle, aby oddawać go do serwisu i utrzymywać w dobrym stanie.

Zaufanie, którym mnie obdarzali, zawsze uważałam za przywilej.

Dostrzegałam też pewne piękno w tym, że życie zegarka trwa znacznie dłużej niż sam proces jego produkcji.

WoW:

Jessica, w moim wywiadzie z Rebeccą Struthers opowiadała ona otwarcie o trudnościach, z jakimi spotykała się na początku kariery, kiedy niektórzy ludzie kwestionowali jej kompetencje tylko dlatego, że była kobietą pracującą w zegarmistrzostwie. Ty rozpoczęłaś karierę w Australii ponad dwadzieścia lat temu, a następnie pracowałaś w Szwajcarii, Stanach Zjednoczonych i Kambodży. Czy spotykałaś się z podobnymi postawami lub uprzedzeniami? Czy patrząc na dzisiejszą branżę, uważasz, że sytuacja kobiet pragnących zostać zegarmistrzyniami rzeczywiście się zmieniła?

Jessica Pieters:

Niestety tak. Zdarzały się trudne chwile, szczególnie kiedy byłam młodą kobietą pracującą w zegarmistrzostwie.

Albo nie uznawano mnie za prawdziwego zegarmistrza, albo traktowano jako pewnego rodzaju osobliwość. Na przykład wspominano o mnie w artykułach wyłącznie dlatego, że byłam kobietą, a nie ze względu na moje umiejętności czy osiągnięcia zawodowe.

Z drugiej strony miałam ogromne szczęście spotkać wielu mentorów, którzy poświęcali swój czas, aby mnie uczyć i prowadzić przez kolejne etapy kariery.

Wszyscy byli mężczyznami.

A zatem albo przypadkiem trafiłam na tych nielicznych, wyjątkowych ludzi, albo nieprzyjemne sytuacje, których doświadczyłam z powodu bycia kobietą, były niefortunnymi wyjątkami, a nie normą.

Myślę, że najtrudniej było zawsze w świecie zachodnim. Mam na myśli doświadczenia z Australii, Stanów Zjednoczonych i Szwajcarii.

Mogłabym opowiedzieć kilka historii, ale czasy się zmieniły. Zmieniła się również dyskusja o tym, jakie życie kobiety powinny lub mogą prowadzić, szczególnie w branżach zdominowanych przez mężczyzn.

Wbrew temu, co można by przypuszczać, podczas pracy w Chinach i Kambodży oceniano mnie wyłącznie na podstawie kompetencji i tego, co wnosiłam do zespołu, nigdy ze względu na fakt, że jestem kobietą.

W miarę dojrzewania spotykałam się z coraz mniejszym oporem.

A może po prostu przestałam brać takie rzeczy do siebie dzięki pewności siebie, którą zyskuje się z wiekiem.

Być może jestem dziś traktowana poważniej jako zegarmistrzyni dlatego, że wytrwałam w zawodzie i nadal się nim zajmuję. Naprawdę nie wiem.

Z pewnością uważam, że obecnie droga do zawodu jest równie trudna dla mężczyzn, jak i kobiet w większości krajów, przede wszystkim ze względu na ograniczony dostęp do kształcenia zegarmistrzowskiego.

Nie sądzę już, aby uprzedzenia związane z płcią stanowiły tak duży problem jak dwadzieścia lat temu.

WoW:

Maarten, przez piętnaście lat kierowałeś WOSTEP, a Jessica była również blisko związana z międzynarodową siecią szkoleniową tej instytucji. Czy w tym okresie obserwowaliście przesuwanie się zapotrzebowania przemysłu z zegarmistrzów potrafiących wytwarzać części w stronę techników szkolonych przede wszystkim do ich wymiany? Czy było jakieś konkretne wydarzenie lub decyzja, które szczególnie wyraźnie pokazały Wam tę zmianę?

Maarten Pieters:

Podstawową misją Fundacji WOSTEP, utworzonej w 2006 roku na bazie stowarzyszenia założonego w 1966 roku, było zapewnienie szkoleń w zakresie obsługi posprzedażowej produktów Swiss Made.

Wszyscy członkowie fundacji wytwarzają swoje produkty metodami przemysłowymi.

Wraz z rozwojem technologii produkcji koszt części zamiennych znacząco się obniżył. W przypadku produktów wytwarzanych przemysłowo bardziej opłaca się więc wymieniać elementy niż je naprawiać.

Ponadto wiele współczesnych materiałów wymaga wymiany całych części, na przykład tworzywa sztuczne czy krzem.

To naturalne, że marki będące członkami Fundacji WOSTEP zaczęły coraz mocniej narzucać swoje potrzeby i wpływać na rodzaje szkoleń oferowanych przez WOSTEP.

Było to szczególnie widoczne w podziale programów szkoleniowych na krótsze, ograniczone moduły, takie jak program montażu mechanizmów w kopertach czy program technika serwisowego.

Już wtedy było jasne, jak „przemysł” postrzega umiejętności zegarmistrzowskie, których potrzebuje i na których chce się koncentrować.

Największym problemem była dewaluacja niezbędnych umiejętności zawodowych, czyli ograniczanie zakresu kompetencji uznawanych za konieczne do pracy przy produktach.

Owszem, w przypadku większości wyrobów produkowanych masowo nie potrzeba pełnego zestawu tradycyjnych umiejętności zegarmistrzowskich.

Wracamy jednak do misji fundacji, która mówi o wszystkich produktach Swiss Made. Tymczasem na rynku obserwujemy wyraźny wzrost liczby skomplikowanych zegarków.

Istotna była również nasza filozofia edukacji.

Zapewne wynikała ona z naszego własnego wykształcenia, doświadczenia i rodzaju zegarków, przy których pracowaliśmy.

Zawsze wierzyliśmy, że każdy uczący się zasługuje na poznanie pełnego obrazu, a nie jedynie ograniczonego zakresu wiedzy potrzebnej do wykonywania konkretnej pracy w danym momencie.

Rzeczy się zmieniają.

Umiejętności potrzebne dzisiaj mogą nie odpowiadać tym, które będą potrzebne jutro. A jeśli zostaną utracone, w jaki sposób będzie można je odzyskać?

Przemysł nigdy chyba nie zrozumiał, czego naprawdę wymaga bycie zegarmistrzem, nawet w obsłudze klienta.

Dla większości z nas jest to pasja, a nie tylko praca. I ostatecznie zawsze pozostaje czymś głęboko ludzkim.

WoW:

W 2016 roku WOSTEP zaprezentował prototyp W-02, zegarka szkoleniowego wyposażonego w dwuminutowy tourbillon. Projekt nigdy jednak nie został w pełni zrealizowany. Co właściwie się z nim stało? Czy przeszkodą były kwestie finansowe, edukacyjne, techniczne czy coś zupełnie innego? I czy oryginalny prototyp nadal istnieje?

Maarten Pieters:

Tak, w 2016 roku, z okazji pięćdziesięciolecia WOSTEP, zaprezentowano prototyp W-02, będący rozwinięciem wcześniejszego W-01, wykorzystywanego w programie szkoleniowym obejmującym 3000 godzin, najbardziej kompleksowym programie WOSTEP.

Prototyp o numerze 0000 otrzymał nawet certyfikat COSC.

Była to piękna koncepcja szkoleniowa. Miejsca na kursie zapełniły się w ciągu sekundy, ale niestety zarząd fundacji anulował program, co zdruzgotało wszystkich przewidzianych uczestników.

Przypuszczamy, że oryginalny prototyp nadal znajduje się w WOSTEP.

Ostatecznie projekt nie odpowiadał kierunkowi, na którym zarząd Fundacji WOSTEP chciał w tamtym czasie skoncentrować działalność instytucji.

Dlatego został anulowany. To takie proste.

Może któregoś dnia powróci.

WoW:

W 2018 roku oboje opuściliście WOSTEP po wielu latach ścisłej współpracy z tą instytucją. Co ostatecznie skłoniło Was do podjęcia tej decyzji? Czy była to przede wszystkim chęć powrotu do niezależnej pracy, czy również różnice zdań dotyczące kierunku rozwoju edukacji zegarmistrzowskiej?

Jessica i Maarten Pieters:

Mówiąc bardzo ogólnie, przez kilka lat stawało się coraz bardziej oczywiste, że rodzaj szkoleń, jakiego oczekiwał przemysł, nie był zgodny z naszymi wartościami.

Jak wszystko we współczesnym świecie: bardziej konsumpcyjne, szybsze, krótsze i tak dalej.

Nie w ten sposób postrzegamy nasze rzemiosło.

Chociaż ta dziedzina zegarmistrzostwa, na której obecnie się koncentrujemy, nie jest potrzebna na świecie w dużej skali w obsłudze posprzedażowej, to w pewnym sensie jednak jest, ponieważ produkty stają się coraz bardziej skomplikowane i na całym świecie potrzebnych będzie wielu ludzi potrafiących je serwisować.

Przemysł pozostaje przemysłem.

Kiedy zmierzał w stronę coraz bardziej masowej produkcji i ograniczania wymaganych kwalifikacji w naszym rzemiośle (wbrew temu, co głosi w swoich kampaniach marketingowych), my chcieliśmy powrócić do korzeni.

Nadszedł właściwy moment.

Narastała pewna frustracja, nie tylko po naszej stronie, ale również po stronie zarządu, ponieważ sposób, w jaki chciał kierować fundacją, nie odpowiadał naszej wizji potrzeb technicznego kształcenia zegarmistrzów na świecie.

My staraliśmy się zachować rzemiosło i savoir-faire, podczas gdy zarząd nie podzielał tego podejścia, a przynajmniej nie w taki sam sposób.

Dlatego nadszedł czas, aby odejść.

Szczególnie dla Maartena, po piętnastu latach w WOSTEP, był to również moment, aby zająć się czymś nowym, a właściwie ponownie nawiązać do własnej przeszłości.

Odejść od korporacyjnej strony przemysłu i wrócić do tego, co miało dla niego tak wielkie znaczenie: prawdziwego dzielenia się wiedzą, wytwarzania przedmiotów i podobnych działań.

Dla Jessiki przemysłowa strona zegarmistrzostwa, choć niepozbawiona wyzwań, również stawała się mniej inspirująca.

WoW:

Jessica, pomagałaś zbudować szkołę zegarmistrzowską w Phnom Penh praktycznie od zera. Czy jest jakiś uczeń, którego postępy szczególnie Cię zaskoczyły albo którego historia pozostała Ci w pamięci? Czy wiesz, co stało się z pierwszymi absolwentami i czy któryś z nich pracuje dziś zawodowo jako zegarmistrz?

Jessica Pieters:

Tak, zbudowaliśmy ją dosłownie od podstaw.

Od samego budynku, cegła po cegle, przez tablice, wysoce specjalistyczne wyposażenie, aż po zaszczepienie kultury zegarmistrzowskiej, nie tylko w wymiarze technicznym.

Musieliśmy stworzyć szkołę i program nauczania.

Jednak szkoła nigdy nie osiągnęłaby takiego sukcesu, gdyby nie uczniowie.

Uczniowie, którzy mieli odwagę nam zaufać, dwojgu nieznanym cudzoziemcom opowiadającym o zegarmistrzostwie, i zdecydowali się uczyć zawodu dość nietypowego dla ich regionu.

Wszyscy uczniowie zrobili na mnie ogromne wrażenie.

Każdy z nich był pionierem, podążającym za marzeniami w kierunku mało znanej profesji, bez jakiejkolwiek gwarancji zatrudnienia po ukończeniu nauki.

Zaufanie, którym nas obdarzyli, i sposób, w jaki przystosowali się do zupełnie nowej kultury, były tak inspirujące, że dzisiaj, kiedy uruchomiliśmy własną markę, część naszej energii czerpiemy właśnie od nich.

Oni podjęli ryzyko, aby realizować swoje marzenia. Teraz my poświęcamy czas i podejmujemy ryzyko, aby realizować nasze.

Większość absolwentów pozostała związana z zegarmistrzostwem.

Niektórzy pracują za granicą, w Australii, Stanach Zjednoczonych i na Bliskim Wschodzie.

Inni założyli własne firmy zajmujące się serwisowaniem zegarków i handlem nimi w Kambodży.

Dwie osoby pracują w działach obsługi klienta marek zegarkowych w Kambodży.

WoW:

W 2022 roku wyprodukowano 25 zegarków ASEAN Lotus Tourbillon przeznaczonych na szczyt ASEAN. Ówczesne oficjalne komunikaty przedstawiały je jako osiągnięcie kambodżańskiego zegarmistrzostwa, podczas gdy późniejsze relacje wskazywały, że znaczna część produkcji i montażu odbywała się w Szwajcarii. Czy możecie wyjaśnić rzeczywisty podział pracy między Waszym warsztatem a szkołą w Phnom Penh? Jakie czynności wykonywali sami kambodżańscy uczniowie lub absolwenci i czy publiczna prezentacja projektu wiernie odzwierciedlała ich udział?

Jessica i Maarten Pieters:

Poza paskiem, który został wykonany przez Delugs w Singapurze, wszystkie elementy zegarka ASEAN zostały wyprodukowane i wykończone w Szwajcarii, włącznie ze wskazówkami, tarczami i kopertą.

Mechanizmy były montowane, regulowane i testowane w naszym warsztacie w Les Hauts-Geneveys.

Końcowy montaż mechanizmów w kopertach został przeprowadzony w szkole w Kambodży przez Maartena Pietersa oraz ówczesnego instruktora Stéphane'a Monarda.

Uczniowie przeszli pełne szkolenie dotyczące naszego kalibru z tourbillonem, ale nie uczestniczyli w montażu egzemplarzy ASEAN.

Na tak wczesnym etapie ich kariery zawodowej powierzanie im przygotowania tak skomplikowanych zegarków dla klientów końcowych byłoby nierozsądne.

WoW:

Po tylu latach pracy nad zegarkami i mechanizmami innych twórców dopiero w 2026 roku zaprezentowaliście zegarek noszący Wasze własne nazwisko. Dlaczego czekaliście tak długo? I kiedy patrzycie na Atelier 1, które konkretne rozwiązanie techniczne lub detal konstrukcyjny uważacie za Wasz najbardziej oryginalny wkład, a nie rozwinięcie czegoś, czego nauczyliście się wcześniej lub nad czym już pracowaliście?

Jessica i Maarten Pieters:

W pewnym sensie, abyśmy mogli teraz poświęcić czas na tworzenie czasu, musieliśmy poczekać, aż poczujemy, że wnieśliśmy już wystarczająco dużo w podtrzymywanie rzemiosła, któremu oboje poświęciliśmy życie.

Musieliśmy również znaleźć na to czas. Zawsze byliśmy zajęci wieloma rzeczami.

Potrzebowaliśmy też chwili, aby uświadomić sobie, że tworząc Atelier Pieters zgodnie z naszą wizją, jako wspólne doświadczenie zegarmistrzostwa, a nie jedynie pojedynczą transakcję handlową, możemy kontynuować to, czym zajmowaliśmy się wcześniej, tylko w nowej formie i dla innego grona odbiorców.

Na przykład nasi klienci otrzymują regularne informacje o postępach w budowie swoich zegarków, co kilka dni. Wyjaśniamy im, co robimy i dlaczego.

W ten sposób nadal realizujemy misję edukacyjną.

Klienci doceniają możliwość tak bliskiego uczestniczenia w powstawaniu swojego zegarka, a jednocześnie coraz lepiej poznają nasze rzemiosło i dowiadują się, co naprawdę dzieje się za kulisami.

Podobnie jak współczesny kompozytor wykorzystuje nuty do napisania oryginalnego utworu, ale nie przypisuje sobie wynalezienia skali muzycznej, tak samo my nie rościmy sobie takich praw.

Jesteśmy sumą wszystkiego, czego się nauczyliśmy, czego nauczaliśmy innych i co dzięki ciężkiej pracy przełożyliśmy na umiejętności naszych rąk.

Oczywiście jako twórcy uważamy, że Atelier 1 jest całkowicie oryginalny, ponieważ to nasz własny projekt i nasz własny kaliber. Ze względu na sposób wytwarzania jesteśmy również obecni w każdej jego powierzchni.

Jednocześnie zdecydowanie dostrzegamy piękno dziedzictwa, które ten zegarek reprezentuje.

Samego rzemiosła zegarmistrzowskiego nie można sobie przywłaszczyć, podobnie jak nie można zawłaszczyć nut.

W przypadku konkretnego produktu wszystko zależy od kompozytora, który łączy poszczególne elementy, aby wyrazić coś na swój własny sposób.

Zawsze przywiązywaliśmy ogromną wagę do umiejętności i rzemiosła przekazywanych z pokolenia na pokolenie w zegarmistrzostwie.

Czuliśmy się niemal jak ich opiekunowie.

Przypuszczam, że właśnie dlatego edukacja tak głęboko do nas przemawiała i stanowiła dotąd główny obszar naszych karier.

Chcieliśmy uruchomić Atelier Pieters, aby stworzyć własną przestrzeń do pełnego wykorzystania umiejętności zdobytych ciężką pracą oraz głęboko zakorzenionej filozofii wynikającej z dwóch życiowych dróg poświęconych zegarmistrzostwu.

Na koniec warto dodać, że Atelier Pieters jest przedsięwzięciem finansowanym całkowicie z naszych własnych środków.

Musieliśmy również upewnić się, że znajdujemy się na takim etapie życia, na którym jesteśmy w stanie utrzymać się przez około dwa lata potrzebne do stworzenia marki, prototypu i zakupu wszystkich elementów, takich jak platynowe koperty i tak dalej.

Uruchomienie marki wymaga znacznych inwestycji, a przedsięwzięcie to stanowi całe źródło dochodów naszego gospodarstwa domowego.

Musieliśmy więc poczekać, aż podjęcie takiego ryzyka, choć skalkulowanego, stanie się dla nas finansowo możliwe.

WoW:

Atelier Pieters deklaruje dożywotnie zobowiązanie serwisowe wobec swoich zegarków. Biorąc pod uwagę Wasze ogromne doświadczenie w renowacji i edukacji zegarmistrzowskiej, wiecie lepiej niż większość osób, jak trudne może być utrzymanie skomplikowanych mechanizmów kilkadziesiąt lat po przejściu ich twórców na emeryturę. Jakie rozwiązania wprowadzacie już dziś, aby Atelier 1 mógł być prawidłowo serwisowany również za pięćdziesiąt lat, nawet przez zegarmistrza, który nigdy nie spotkał żadnego z Was?

Jessica i Maarten Pieters:

Oczywiście nie możemy obiecywać dożywotniej obsługi serwisowej w odniesieniu do okoliczności, na które nie mamy wpływu.

Nasze zobowiązanie serwisowe obowiązuje przez cały okres istnienia naszej firmy.

Nie możemy przecież rozsądnie przewidzieć, jak rozwinie się technologia w przyszłości, kiedy nas już nie będzie.

Mamy jednak plan dotyczący przyszłości Atelier Pieters.

Nasz syn dołączy do nas w 2027 roku. On również jest zegarmistrzem i, podobnie jak jego ojciec, ma talent do wytwarzania części.

Zrobimy wszystko, co w naszej mocy, aby marka przetrwała kolejne pokolenia.

Ponadto konstrukcja Atelier 1 została opracowana w taki sposób, abyśmy mogli wytwarzać jego komponenty przy użyciu tradycyjnych maszyn obsługiwanych ręcznie.

Nie zastosowaliśmy żadnych nietypowych materiałów ani skomplikowanych konstrukcji kopert.

Oznacza to, że wszystkie elementy będzie można ponownie wykonać przez kolejne pokolenia, przez które, jak oczekujemy, nasze zegarki będą funkcjonować.

Projektowaliśmy ten zegarek z myślą o serwisowaniu, co wynika po prostu z naszego doświadczenia.

Nie stosujemy nietypowych rozmiarów gwintów ani dziwnych wymiarów, dzięki czemu każdy wyspecjalizowany zegarmistrz dysponujący możliwościami wytwarzania części będzie mógł naprawić ten zegarek długo po naszym odejściu.

Jednocześnie celowo ograniczamy produkcję do czterech egzemplarzy rocznie, aby móc również wytwarzać dodatkowe komponenty z myślą o przyszłych naprawach.

Oczywiście wskazówki, tarcze i elementy kopert zostały zamówione w ilościach uwzględniających przyszłe potrzeby naszych klientów oraz możliwość zapewnienia im terminowej obsługi serwisowej.

Po rozmowie

Debiut nowej marki zegarkowej z jednym modelem i ceną przekraczającą 148 tysięcy franków szwajcarskich zawsze rodzi nieuchronne pytania, zarówno o uzasadnienie takiej wyceny jak i racjonalność biznesową takiego przedsięwzięcia. Rynek niezależnego zegarmistrzostwa przyzwyczaił nas już do wysokich cen, niewielkich serii i deklaracji o ręcznym wykonaniu, ale jednak samo posiadanie tourbillonu, platynowej koperty czy pięknie wykończonych mostków nie wystarcza dziś, aby uznać nową konstrukcję za wyjątkową a przede wszystkim za dobrze sprzedawalną.

W przypadku Atelier Pieters istotniejsi od samej specyfikacji technicznej wydają się ludzie stojący za projektem. Maarten i Jessica nie próbują budować wiarygodności wyłącznie na podstawie pierwszego zegarka. Ich zawodowe życiorysy można prześledzić przez konkretne instytucje, projekty i realizacje, które pozostawiły ślad w historii współczesnego zegarmistrzostwa.

Atelier Pieters wchodzi na rynek, na którym o uwagę zamożnych kolekcjonerów rywalizuje coraz więcej niezależnych twórców a cena debiutanckiego modelu stawia ich od razu wśród producentów, od których oczekuje się nie tylko doskonałego wykonania, lecz również własnej tożsamości stylistycznej, niezawodności i trwałej wartości kolekcjonerskiej.

Cztery zegarki rocznie to z jednej strony konsekwencja przyjętego sposobu produkcji, z drugiej zaś bardzo wymagający model biznesowy. Przy tak niewielkiej skali każdy klient ma znaczenie, a utrzymanie warsztatu, zaplecza serwisowego i ciągłości produkcji wymaga znacznie więcej niż umiejętności zegarmistrzowskich.

Interesujące jest również ich podejście do samodzielności. Pietersowie otwarcie przyznają, że korzystają z wyspecjalizowanych dostawców, nie próbując przedstawiać współpracy jako słabości. W branży, w której określenie in-house bywa nadużywane, co bardzo często podkreślam, taka postawa zasługuje na uwagę i kibicowanie marce. O wartości zegarka nie decyduje przecież sam fakt wykonania każdego elementu pod jednym dachem, ale jakość i wygląd oraz odpowiedzialność za gotowy produkt, czyli utrzymywanie zdrowych relacji z klientami.

Najbardziej więc przekonujący pozostaje dla mnie ich stosunek do przyszłości własnych zegarków. Projektowanie mechanizmu z myślą o możliwości wykonania części zamiennych za kilkadziesiąt lat, przy użyciu tradycyjnych maszyn, nie jest rozwiązaniem szczególnie widowiskowym. Nie daje efektownego hasła reklamowego. Wymaga natomiast zrozumienia, że prawdziwa wartość mechanicznego zegarka nie kończy się w chwili jego sprzedaży.

Czy Atelier Pieters odniesie sukces? Na odpowiedź jest zdecydowanie za wcześnie. Pierwszy model musi jeszcze potwierdzić swoje zalety w praktyce, a nowa manufaktura zdobyć zaufanie kolekcjonerów. Jednego Pietersom trudno jednak odmówić: w przeciwieństwie do wielu debiutantów nie muszą dopiero udowadniać, że potrafią być zegarmistrzami. Muszą udowodnić, że potrafią zbudować własną markę.

← Wszystkie rozmowy