WoW – Watcher of Watches

Pod lupą WoW

Romain Jerome, kiedy rozgłos zastępuje markę

Titanic, pył księżycowy, Batman i Pokémon. Romain Jerome potrafiło przyciągnąć uwagę całego świata zegarków. Dlaczego ta rozpoznawalność nie wystarczyła, by marka przetrwała?

Romain Jerome, kiedy rozgłos zastępuje markę

Titanic, pył księżycowy, Pokémon i 33 utracone miejsca pracy. Historia firmy, która potrafiła sprawić, by wszyscy o niej mówili, ale nie zdołała zapewnić sobie rentowności.

Wszystko zaczęło się od zegarek do gry w golfa, który miał być przełomowym i użytecznym narzędziem dla graczy. Potem przyszedł Titanic, rdza, pył księżycowy, Batman, Super Mario i Pokémon. Romain Jerome umiało zamienić niemal każdy temat w zegarkową wiadomość i przez ładnych kilka lat była to jego największa siła, marketing wręcz robił się sam. Z czasem stała się również jego problemem.

Nie dlatego, że zegarek nie może być zabawny, popkulturowy albo prowokacyjny. Może. Ale nie wystarczy aby marka miała coraz więcej głośnych pomysłów, które będą swoistą pożywką agarową dla rzeszy dziennikarzy, twórców internetowych czy choćby tylko dla dzielących się informacjami na social mediach zegarkowych freaków. Każdy produkt, zegarek również, musi być chętnie kupowany i to w takiej cenie oraz ilości, aby zapewnić zysk. Niestety wydaje mi się, że wielu twórców i przedsiębiorców myli marzenia z realiami. I zapomina o odpowiedzi na proste pytanie: dlaczego klient ma wrócić właśnie do nas?

Zegarek, który liczył uderzenia

Romain Jerome powstało w 2004 roku. Nazwa pochodziła od imion dwóch synów założyciela, Alaina Bajulaza. Pierwszy kierunek był konkretny i wyrósł z golfowej pasji, a zegarki dla graczy miały zapewnić sukces. Golf Master Time liczył dołki, uderzenia i wynik rundy. To nie był jeszcze zegarek próbujący opowiedzieć historię całego świata, ale miał rozwiązywać konkretny problem i wyjść naprzeciw oczekiwaniom miłośników tego sportu.

Projekt nie zdobył jednak wystarczającej pozycji na rynku. Sama specjalizacja nie wystarczyła, by zbudować markę zdolną konkurować w dosyć drogim segmencie zegarkowego rynku. Firma potrzebowała pomysłu, który przyciągnie uwagę znacznie dalej niż na pole golfowe. W 2006 roku stery przejął Yvan Arpa i radykalnie zmienił kierunek. Golf zniknął a w jego miejsce pojawiła się koncepcja „DNA słynnych legend”: zegarki zawierające materiały powiązane z wydarzeniami i miejscami znanymi z historii.

Titanic jako materiał i opowieść

Najgłośniejszym projektem stał się Titanic-DNA. Marka wykorzystywała stal powiązaną z wrakiem Titanica, której kilka kilogramów udało jej się zakupić, a charakterystyczny wygląd kopert nawiązywał do skorodowanego kadłuba. Był to pomysł natychmiast czytelny i nawet osoba, która nie znała mechanizmu ani innych niuansów, rozumiała, skąd wziął się temat zegarka.

To była świetna odpowiedź na problem młodej marki bez wielowiekowej tradycji. Romain Jerome nie próbowało udawać, że ma za sobą stulecia historii. Zamiast tego wkładało jej fragment do koperty. Można było ten koncept uważać za błyskotliwy, przesadny albo niesmaczny, ale trudno było go pomylić z czymś innym.

Właśnie w tym tkwiła jego siła i ryzyko. Materiał nie był neutralnym surowcem. Titanic oznaczał śmierć ponad półtora tysiąca ludzi. Firma mówiła o pamięci i legendzie, lecz sama obecność tragedii w produkcie luksusowym rodziła słuszne skądinąd pytanie, czy to jeszcze hołd, czy już kupczenie na emocjach? Rozgłos był pewny, lecz rozgłos nie równa się sławie i trudniej było zbudować wokół niego przekonanie, które przetrwa znacznie dłużej niż kampania i kolejna premiera.

Kolejne projekty rozciągały tę logikę na inne obszary: wulkany, kosmos, fragmenty związane z misjami księżycowymi. Były to zegarki, które komunikowały temat jeszcze zanim właściciel zdążył sprawdzić godzinę, czasem dochodziło to do skrajności absolutnych, gdyż na przykład model Day & Night z dwoma tourbillonami nie wskazywał czasu!

To efektowny paradoks, ale również pytanie o granicę zdrowego rozsądku, kiedy komplikacja jest zegarmistrzowskim rozwiązaniem, a kiedy staje się argumentem, że wysoka cena i ekskluzywność wystarczą za wszystkie funkcje, z którymi zegarek jest kojarzony?

Od artefaktów do bohaterów popkultury

Po odejściu Arpy marka nie porzuciła ambicji wyróżniania się. Za kadencji Manuela Emcha, który objął stanowisko w 2010 roku, coraz większą rolę odgrywały współprace z popkulturą. W ofercie pojawiły się między innymi zegarki inspirowane Batmanem, Hello Kitty, Super Mario i Pokémonami.

Swoją drogą jak wytłumaczyć klientowi, który wydał małą fortunę na zegarek z DNA Titanica, że teraz ma kupić sobie Hello Kitty? Naprawdę, zaiste desperackie były te "pivoty" z zakresu designu.

Nie należy ich zbywać jako zwykłych gadżetów, gdyż Romain Jerome próbowało połączyć licencjonowane postaci z mechanicznym zegarmistrzostwem, nietypowymi kopertami i limitowanymi seriami. Taki produkt mógł być atrakcyjny dla kolekcjonera, który nie szuka klasycznego zegarka garniturowego. W 2017 roku Emch mówił, że firma sprzedała około 1200 zegarków w poprzednim roku i była wówczas „na progu rentowności”. Wskazywał także, że 2014 rok przyniósł firmie jakiś zysk. Aczkolwiek w mojej opinii to księgowe żonglerki i próba pudrowania rzeczywistości PR-owymi komunikatami. Matematyka jest brutalna i nie znosi nieścisłości, albo zarabiasz i masz pozytywny cash flow, albo ściemniasz do mediów co się zawsze kiedyś kończy, jak brakuje na opłatę kosztów.

Zatem kolejne kolekcje tworzyły coraz bogatszy katalog tematów, ale niekoniecznie coraz mocniejszą odpowiedź na pytanie, czym właściwie jest marka. Jej język rozciągał się od materialnych śladów katastrof i wydarzeń historycznych po bohaterów gier i komiksów. To nie musiało być sprzeczne z definicji. Wymagało jednak wspólnego mianownika mocniejszego niż „rzeczy, które przyciągną uwagę”.

Trudna różnica między premierą a marką

Romain Jerome miało coś, czego wiele młodych firm może mu zazdrościć: potrafiło regularnie generować zainteresowanie. Marka nie była niewidoczna a jej zegarki trafiały do mediów, budziły dyskusje i nie przypominały zachowawczych projektów konkurencji. Ale medialna rozpoznawalność nie jest tym samym co trwała przewaga.

Premierę można zrobić wokół Titanica. Następną wokół Batmana. Jeszcze kolejną wokół Pokémonów. Każdy z tych tematów może przyciągnąć własną publiczność, ale publiczność nie zawsze przechodzi z jednego produktu do drugiego. Miłośnik zegarka z historycznym artefaktem nie musi chcieć kupić modelu z postacią z gry. Fan gry niekoniecznie jest klientem gotowym płacić za mechaniczny zegarek w cenie luksusowego dobra.

W tym tkwi pułapka strategii opartej na kolejnych mocnych bodźcach: firma może rosnąć w zasięgu, nie rosnąc równie szybko w lojalności czy wolumenie sprzedaży. Rozgłos przyprowadza klienta do witryny ale dopiero spójny produkt, wiarygodna obsługa i obietnica marki decydują, czy klient kupi i czy zostanie na dłużej.

Ostatni rozdział napisał udziałowiec

W 2018 roku kierownictwo objął Marco Tedeschi, a marka zaczęła funkcjonować pod nazwą RJ Watches. Nowa kolekcja ARRAW miała uporządkować ofertę i stać się jej rozpoznawalnym rdzeniem. Zapowiadano także rozwój RJ Studio. To była próba nadania projektowi bardziej stabilnej podstawy.

Nie zdążono sprawdzić, czy plan przyniósłby efekty. 27 lutego 2020 roku firma ogłosiła, że jej główny udziałowiec, Alliance Investment Group SA, przestaje ją finansować. Złożono wniosek o upadłość, a pracę straciło 33 pracowników. W grudniu 2019 roku inwestor miał jeszcze podtrzymywać zaufanie do spółki. Dla Tedeschiego decyzja była nagła i zaskakująca. Przychody firmy wynosiły około 10 milionów franków szwajcarskich, ale RJ wciąż nie było rentowne a kierownictwo zakładało enigmatycznie, że może osiągnąć rentowność w kolejnych latach.

Pandemia COVID-19 pojawiła się w nagłówkach relacjonujących upadek, ale nie należy mylić zbieżności w czasie z udowodnioną przyczyną. Romain Jerome ogłosiło upadłość pod koniec lutego.

I właśnie tu znajduje się najważniejsza lekcja, która nie brzmi „nastawienie się na zysk jest złe”. Firma bez zysku nie utrzyma ludzi, serwisu, dystrybucji ani produkcji. Ale sam ambicja wzrostu jak również parcie na uzyskanie breakeven nie idzie w parze z odpornością finansową, a rozwój marki zależy od kolejnych zastrzyków kapitału jednego inwestora. Gdy inwestor odcina finansowanie, nawet najbardziej efektowny katalog nie daje firmie czasu na ratunek.

Lekcja brzmi, sam rozgłos nie wystarczy, jeśli zegarki nie są chętnie kupowane a ich wartość na rynku wtórnym nie spada o 3/4. Lekcja brzmi, nie wystarczy aby o firmie i jej zegarkach było głośno, ale musi się ich sprzedawać odpowiednio dużo i za stosowną cenę i klient musi być zadowolony również po zakupie i ma mieć apetyt na więcej, a nie pluć sobie w brodę na co się dał nabrać.

Zegarek może przyciągnąć uwagę. Marka musi ją zatrzymać

Romain Jerome nie upadło dlatego, że próbowało być inne. Inność była jego atutem. Nie upadło też dlatego, że używało popkultury bo jest wiele przykładów jak udane współprace potrafią rozszerzyć rynek, jeśli są częścią rozpoznawalnej tożsamości. W tym przypadku problemem było to, że kolejne pomysły zbyt często miały same nieść markę.

Historia firmy pokazuje, że można zbudować produkt, o którym mówi cały zegarkowy świat, i nadal nie zbudować biznesu, który potrafi samodzielnie przetrwać. Można sprzedać opowieść o Titanicu, a potem nie mieć odpowiedzi na pytanie, co łączy ją z Pokémonem. Można zbudować rozpoznawalność, ale nie mieć wystarczającej bazy klientów, przewidywalnej rentowności i niezależności od decyzji udziałowca.

Romain Jerome było więc jednocześnie sukcesem komunikacyjnym i ostrzeżeniem biznesowym. Rozgłos otwiera drzwi ale nie utrzymuje firmy przy życiu. Do tego potrzebne są produkt, którego sens wytrzymuje dłużej niż kampania, marka, która nie musi się za każdym razem wymyślać od nowa, oraz model finansowy, który nie znika wraz z jednym przelewem.

← Wszystkie artykuły