Pod lupą WoW
Iluzja prostoty
Taka niepozorna spirala w zegarku a jak ważna, ile kosztuje i dlaczego mało która firma umie ją wyprodukować.
Dlaczego stalowy włos jest najtrudniejszym elementem w zegarmistrzostwie?
W zegarku mechanicznym wszystko wydaje się logiczne. Sprężyna uprzednio naciągnięta koronką napędza zębate koła godzinowe i minutowe a wskazówki się przesuwają. To system, który da się narysować na kartce papieru i zrozumieć w kilka minut.
Oczywiście tych części jest więcej, dochodzą też elementy wizualne mechanizmu, piękne mostki, półmostki, barwione na niebiesko śrubki czy osadzone w płytach rubinowe kamienie, a to wszystko w pięknej kopercie widoczne przez szafirowy dekiel.
A jednak o prawidłowym działaniu całej tej konstrukcji decyduje mało widoczny element, który wygląda jak wycięty z długopisu drucik zwinięty w spiralę. Nic spektakularnego, taka tam jakaś sprężynka w tle.
Sprężyna włosowa, zwana też włosem, spiralą.
Najbardziej niepozorna część zegarka, a jednocześnie najważniejsza i zarazem najtrudniejsza do wykonania. Tak trudna, że umie ją zrobić tylko kilkanaście firm na świecie.
1.Mikrometry, które ważą więcej niż złoto
Włos ma grubość liczonych w mikronach pasków metalu. Różnica 0,1 mikrona czyli jedna dziesięciotysięczna milimetra potrafi wygenerować kilkuminutowy błąd chodu zegarka na dobę. Źle wykonany włos i zegarek późni lub spieszy 5 minut dziennie. To tragedia i nikt nie zaakceptował by takiego zegarka, nawet za cenę kilku kostek masła.
Zmiana grubości włosa o jedną tysięczną milimetra to ..30 minut dziennie!
Dlatego włos nie może być „prawie dobry”.
On musi być matematycznie identyczny z założeniem.
To wymaga:
• kontrolowanej temperatury i wilgotności,
• własnych walcarek i ciągarek do drutu,
• obróbki cieplnej o powtarzalności laboratoryjnej,
• selekcji i parowania z balansem w kilkunastu kategoriach.
A tego się nie da się tego kupić w sklepie z maszynami, tylko trzeba to zbudować.
2. Monopol, który zdefiniował branżę
Po kryzysie kwarcowym wiedza o produkcji włosów została skonsolidowana. Firma Nivarox-FAR dziś należąca do Swatch Group stała się dostawcą dla większości rynku.
Szacuje się, że przez dekady ponad 90% szwajcarskich marek było zależnych od jednego źródła regulatorów.
To oznaczało jedno, ze faktyczne „In-house” kończyło się tam, gdzie zaczynał się włos.
3.Elita suwerenności
Własna produkcja włosa to nie marketing. To przemysłowa suwerenność.
Do wąskiego klubu należą m.in.:
• Rolex – stop Parachrom (niob + cyrkon),
• Seiko – stopy SPRON rozwijane od lat 40.,
• Patek Philippe – Spiromax (krzem),
• H. Moser & Cie. (Precision Engineering AG),
• Bovet Fleurier
• Nomos Glashütte – system Swing, i to jest bardzo ciekawy przykład wymagający osobnego omówienia.
To nie jest lista marek „ładnych”, to lista marek, które kontrolują serce zegarka i potrafią je same wyprodukować.
4.Nomos i siedem lat ciszy
Historia Nomos jest tu szczególnie interesująca.
W 2007 roku marka rozpoczęła projekt stworzenia własnego modułu regulatora (koło balansowe, oś, sprężyna włosowa etc)
Siedem lat badań i ponad 11 milionów euro inwestycji oraz ścisła współpraca z TU Dresden i Instytutem Fraunhofera. To koszt tej niepozornej sprężynki, kółeczka i paru innych elementów. Prezes Nomosa nazwał to słusznie ich własnym „lądowaniem na Księżycu”
Dla firmy zatrudniającej kilkaset osób była to decyzja egzystencjalna, ale w 2014 roku pojawił się Swing System.
Dla wielu to był tylko „kolejny własny mechanizm”, ale dla branży sygnał, że monopol nie jest wieczny.
5.Krzem a przyszłość
Dziś część rynku idzie w stronę krzemu to fotolitografia, DRIE, geometria idealna, a krzem jest antymagnetyczny, nie wymaga smarowania, jest powtarzalny.
Ale jest też bardzo kruchy i praktycznie nieserwisowalny w tradycyjnym sensie.
Metalowy włos można skorygować, ale krzemowy można już wymienić. Co zatem przetrwa 100 lat?
I kto będzie w stanie to naprawić?
6. Dlaczego to naprawdę ma znaczenie
W świecie zegarków wiele rzeczy można kupić.Mechanizm od dostawcy a kopertę od podwykonawcy.Design zrobi nam agencja kreatywna. Ale ten niepozorny włos to moment, w którym marka musi zdecydować czy jest producentem, czy po trosze montownią.
Dlatego „in-house” bez własnego regulatora to często tylko narracja, bo prawdziwa manufaktura zaczyna się tam, gdzie kontrolujesz oscylator, gdyż to on kontroluje odmierzany czas.
Reszta to jednak oprawa.
