WoW – Watcher of Watches

Pod lupą WoW

Hamilton Pulsar P1 (1972) – zegarek Elvisa, który kosztował pół samochodu

Hamilton Pulsar P1 (1972) był pierwszym seryjnie sprzedawanym zegarkiem LED, który w chwili premiery kosztował ponad połowę ceny nowego samochodu.

Hamilton Pulsar P1 (1972) – zegarek Elvisa, który kosztował pół samochodu

W historii zegarmistrzostwa są momenty, które nie polegają jedynie na ulepszeniu istniejącej technologii, lecz oznaczają rzeczywiste przesunięcie granicy między epokami, czasami pomiędzy epokami ceny.

Moment, w którym zmienia się nie tylko sposób pomiaru czasu, ale również sposób myślenia o samym zegarku jako przedmiocie i premiera Hamilton Pulsar P1 w 1972 roku była właśnie takim momentem.

Nie był to pierwszy zegarek kwarcowy w historii, ponieważ ten tytuł należy do Seiko Astron 35SQ, który trafił do sprzedaży pod koniec 1969 roku i zapoczątkował technologiczną rewolucję w regulacji czasu za pomocą oscylatora kwarcowego. Rewolucję, której skutki odczuwamy po dziś dzień.

Astron pozostawał jednak zegarkiem analogowym w odczycie, gdyż miał wskazówki, tarczę i formę, która nadal przypominała klasyczny czasomierz.

Pulsar zrobił coś znacznie bardziej radykalnego i usunął z zegarka wszystko, co przez kilka stuleci definiowało jego wygląd. Nie było w nim ani wskazówek, ani tarczy do której przyzwyczaił nas zegarek i nie było nawet okna daty.

Zamiast tego pojawiły się czerwone cyfry z diod LED, które zapalały się na kilka sekund po naciśnięciu przycisku i w tamtym czasie wyglądało to mniej jak zegarek, a bardziej jak fragment elektroniki przeniesiony wprost z filmu science-fiction.

Zegarek, który był z pochodzenia komputerem

Projekt Pulsara powstał na styku dwóch światów technologicznych, które jeszcze kilka lat wcześniej funkcjonowały zupełnie niezależnie od siebie.Pierwszym była Hamilton Watch Company, amerykańska firma o długiej tradycji zegarmistrzowskiej, która od końca XIX wieku produkowała precyzyjne zegarki kolejowe i wojskowe a drugim była firma elektroniczna Electro/Data Inc., specjalizująca się w układach scalonych i systemach cyfrowych.

Z tej współpracy powstał projekt, który od początku miał być czymś zupełnie innym niż klasyczny zegarek mechaniczny. Pulsar miał być urządzeniem solid-state, czyli zegarkiem pozbawionym jakichkolwiek ruchomych elementów odpowiedzialnych za wskazanie czasu, a więc czas nie był już wskazywany przez wskazówki napędzane obracającymi się trybikami przekładni, lecz obliczany przez elektronikę i prezentowany w formie cyfrowej.

W praktyce oznaczało to narodziny zegarka jako interfejsu technologii, a nie jako miniaturowej maszyny mechanicznej.

Dlaczego czas pojawiał się tylko na kilka sekund

Najbardziej charakterystyczną cechą Pulsara była konieczność naciśnięcia przycisku, aby zobaczyć godzinę i dziś może się to wydawać dziwne, ale wynikało z ograniczeń technologicznych epoki, gdyż diody LED stosowane w pierwszej połowie lat siedemdziesiątych były niezwykle energochłonne. Gdyby wyświetlacz świecił stale, bateria zegarka rozładowałaby się w ciągu zaledwie kilku godzin !

Dlatego działał w trybie "wyświetlam na życzenia" i krótkie naciśniecie przycisku pokazywało godziny i minuty a dłuższe sekundy.

Było to rozwiązanie kompromisowe, które jednocześnie podkreślało futurystyczny charakter zegarka, czas nie był już czymś co stale obserwujemy na tarczy, lecz informacją, którą wywołujemy z urządzenia.

Luksus technologiczny zamiast taniej elektroniki

Paradoks Pulsara polegał na tym, że wbrew intuicji nie został on wprowadzony jako tani elektroniczny gadżet. Hamilton zdecydował się na strategię dokładnie odwrotną i pierwszy Pulsar był zegarkiem luksusowym.

Koperta została wykonana z 18-karatowego złota, podobnie jak charakterystyczna zintegrowana bransoleta, a zegarek sprzedawano wyłącznie w wybranych salonach jubilerskich, między innymi w butikach Tiffany & Co. oraz Neiman-Marcus.

Pierwsza partia produkcyjna liczyła zaledwie około 400 egzemplarzy, co dodatkowo podkreślało ekskluzywny charakter produktu, tak jak i dziś robią to limitowane serie zegarków.

Zegarek droższy niż większość luksusowych czasomierzy

Cena wynosiła 2100 dolarów i aby dobrze zrozumieć jej skalę, trzeba spojrzeć na realia ekonomiczne początku lat siedemdziesiątych.

W 1972 roku średnia cena nowego samochodu w Stanach Zjednoczonych wynosiła około 3800–4000 dolarów, więc Pulsar kosztował ponad połowę samochodu.

Po przeliczeniu inflacji jest to dziś równowartość mniej więcej 16 tysięcy dolarów.

Elvis Presley i futurystyczna biżuteria lat 70

Jednym z pierwszych właścicieli Pulsara był Elvis Presley, który kupił jeden z pierwszych egzemplarzy modelu P1 wkrótce po jego premierze.

Nie był to przypadek. Presley w latach siedemdziesiątych otaczał się przedmiotami, które miały podkreślać jego fascynację nowoczesnością i luksusem: złotymi Cadillacami, ekstrawagancką biżuterią oraz najnowszą elektroniką, a ten Pulsar idealnie wpisywał się w jego świat.

W epoce, w której większość zegarków nadal wyglądała tak jak pół wieku wcześniej, złoty zegarek wyświetlający czas czerwonymi cyframi wyglądał jak fragment przyszłości.

Ostatnia faza luksusowej elektroniki

Historia Pulsara nie kończy się jednak na modelu P1. Trzy lata później Hamilton wprowadził jeszcze bardziej ekstrawagancki model Pulsar Calculator Watch (1975), o którym szerzej piszę w jednym z artykułów tej sekcji.

Zegarek wyposażony w miniaturową klawiaturę i funkcję kalkulatora kosztował około 3950 dolarów, czyli niemal dwa razy więcej niż pierwszy Pulsar.

Dopiero później nastąpiło coś, co w historii technologii zdarza się niemal zawsze i elektronika zaczęła gwałtownie tanieć.Pojawiły się wyświetlacze LCD zużywające znacznie mniej energii, a na rynek wkroczyły firmy elektroniczne produkujące zegarki w ogromnych seriach.

Pod koniec lat siedemdziesiątych zegarki cyfrowe kosztowały już nie tysiące dolarów, lecz kilkanaście lub kilkadziesiąt.

Wniosek WoW

Hamilton Pulsar P1 był w gruncie rzeczy produktem przejściowym między dwoma światami.

Z jednej strony należał jeszcze do epoki luksusowych zegarków jubilerskich, w których złota koperta i ograniczona produkcja były częścią prestiżu ale z drugiej strony zapowiadał przyszłość, w której zegarek przestanie być przede wszystkim mechanizmem, a stanie się urządzeniem elektronicznym.

Dlatego Pulsar z 1972 roku kosztował pół samochodu i dlatego zaledwie kilka lat później cyfrowy zegarek można było kupić za cenę obiadu.

← Wszystkie artykuły